Een urethrale striktuur is een aanhoudende vernauwing van de urethra (plasbuis) door littekenvorming, wat de urineafvoer belemmert. Het is een veelvoorkomende indicatie voor urethrale dilatatie (bougienage) of chirurgie.

Oorzaken

• Trauma: Bekkenbreuk, straddle injury (val op kruis), katheterisatie (langdurig/terugkerend), cystoscopie, TURP.
• Infectie/ontsteking: Gonorroe (Neisseria gonorrhoeae), chlamydia, aspecifieke urethritis, lichen sclerosus (BXO).
• Iatrogeen: Hypospadiascorrectie, eerdere urethroplastiek.
• Neoplasma: Urethraal carcinoom (zeldzaam).
• Congentiaal: Meatusstenose, posterior urethral valves (meestal kinderleeftijd).

Symptomen

• Afgenomen straal, 'sprayen' in plaats van straal
• Hesitatie (moeite om te starten), strangurie (pijnlijk plassen)
• Frequente plassen, nycturie, incompleet leeglopen
• Hematurie (bloed in urine), donkere urine
• Onderbuikpijn, perineumpijn, zwelling penis
• Recidiverende UTI's, prostatitis, epididymitis
• Urineretentie (acute retentie = urologische noodzaak)

Diagnostiek

• Anamnese & lichamelijk onderzoek: meatusinspectie, palperen urethra/perineum, prostataexamen.
• Uroflowmetrie + post-void residu (PVR): laag débit, hoog residu.
• Retrograde urethrografie (RUG): goudstandaard voor lengte, calibre, locatie striktuur.
• Cystoscopie: directe visualisatie, lengtebepaling, uitsluiten concomitant pathologie.
• Urinecultuur, PSA (indien prostata verhoogd).

Behandeling

1. Urethrale dilatatie (bougienage) / interne urethrotomie (DVIU)

Onder lokale of spinale anesthesie. Progressieve dilatatie met bougies (Hegar/Van Buren) of koude mes-incisie (DVIU – direct vision internal urethrotomy) via cystoscopie. Recidiefkans hoog (50-80% op lange termijn). Geschikt voor korte (<1 cm), eenvoudige strikturen, patiënten niet vatbaar voor grote chirurgie.

2. Zelfdilatatie (Clean Intermittent Self-Dilatation - CISD)

Na initiële dilatatie leert patiënt dagelijks/wekelijks zelf te bougieren. Kan recidief uitstellen. Vereist motivatie, handvaardigheid, asepsis.

3. Urethroplastiek (definitieve chirurgie)

• Anastomotic urethroplasty: resectie striktuur + end-to-end anastomose (korte bulbaire strikturen, hoogste succes: 85-95%).
• Substitutie-urethroplastiek: buccale slijmvliespfrop (wang), huidpfrop, linguale slijmvlies (lange/ complexe strikturen). Succes 80-90%.
• Perineale / penoscrotale / tweetraps procedure afhankelijk van lokalisatie/lengte.

Prognose & follow-up

Urethroplastiek biedt beste kans op duurzaam resultaat. Levenslange follow-up (uroflow, symptomen) aanbevolen – late recidieven mogelijk. Bij recidief na DVIU: overweeg urethroplastiek eerder dan herhaalde endoscopische ingrepen (elke herhaling verergeren weefselkwaliteit).

Belangrijk

Zelfmanipulatie met voorwerpen (katheters, draad) is gevaarlijk: risico op vals gang, perforatie, ernstige infectie. Altijd onder urologische begeleiding.