Wat is creatine en creatinine?

Creatine is een natuurlijke stof in spieren die energielevering bij korte zware inspanning regelt. Creatinine is het afbraakproduct van creatine(fosfaat), dat constant wordt geproduceerd (evenredig met spiermassa) en door de nieren uit het bloed gefilterd wordt. Serumcreatinine is daarom een marker voor nierfiltratie EN spiermassa.

Referentiewaarden (ongeveer)

Let op: eenheden verschillen per land (μmol/L vs mg/dL). 1 mg/dL = 88,4 μmol/L.

Oorzaken van LAGE creatinine

Laag creatinine = lage productie = lage spiermassa (meestal)

Wanneer is lage creatinine een probleem?

• Plotselinge daling zonder duidelijke oorzaak
• Gecombineerd met: spierzwakte, valneiging, vermoeidheid, gewichtsverlies
• Bij ouderen: screen op sarcopenie (spiermassa/sterkte meting)
• Bij vegetariërs/veganen: controleren op voldoende eiwit/B12/ijzer

Creatinine vs. eGFR: de klinische context

Lage creatinine geeft gewoonlijk een HOOG eGFR (schatting nierfiltratie). Dit kan misleidend zijn: "goede nieren" terwijl eigenlijk spiermassa laag is. Cystatine C is een betere niermarker ongevoelig voor spiermassa.

Actieplan bij lage creatinine

1. Context bepalen: leeftijd, geslacht, lichaamsbouw, dieet, medicijnen, activiteitspatroon
2. Herhaal meting na 1-2 weken (uit sluiting labfout)
3. Bij verdacht op ziekte: CK, aldolase, spierenzyme, EMG, spierbiopsie, beeldvorming
4. Voedingsevaluatie: dieetadviseur bij laag BMI/laag eiwit
5. Sarcopenie screening bij ouderen: SARC-F vragenlijst, handgripsterkte, gaansnelheid

Lage creatinine is zelden gevaarlijk op zich, maar vaak een marker voor onderliggende condities die wel aandacht verdienen. Context is alles.