Maddenwormen (Enterobius vermicularis) zijn kleine, witte, draadvormige wormen (♀ 8-13mm, ♂ 2-5mm) die in de dunne en dikke darm van mensen parasiteren. Ze zijn wereldwijd het meest voorkomende helminten, ongeacht hygiëne of status.

Levenscyclus & overdracht

1. Inname embryonerde eieren (via besmette handen, voedsel, beddengoed, speelgoed, stof)
2. Uitkomen larven in dunne darm → migratie naar caecum/appendix
3. Volwassen wormen paren → ♀ migreert 's nachts perianaal → legt 10.000-15.000 eieren
4. Eieren embryoneren in 4-6 uur → besmettelijk
5. Auto-infectie: kind krabt → eieren op vingers → mond
6. Retro-infectie: larven kruipen terug in anus
7. Eieren overleven 2-3 weken in omgeving (vochtig, koel)

Symptomen

• Intense anale/perinale jeuk 's nachts (hoofdsymptoom)
• Onrust, slaapstoornissen, irritabiliteit
• Soms: buikpijn, misselijkheid, verminderde eetlust
• Meisjes: vulvovaginitis (wormen migreeren)
• Vaak asymptomatisch (lichte infectie)

Diagnose

• Scotch-tape test: 's ochtends voor wassen, transparant plakband op perianaal → microscoop (eieren/larven)
• 3 ochtenden opeenvolgend → gevoeligheid ~90%
• Soms wormen zichtbaar in ontlasting of op anus 's nachts met zaklamp

Behandeling

• Mebendazol 100mg (OTC in NL) of Albendazol 400mg (recept): 1 tablet, herhalen na 2 weken
• Heel huishouden behandelen (ook asymptomatische leden) – voorkomt ping-pong infectie
• Zwangerschap/borstvoeding: pyrantel pamoaat (overleg arts)

Hygiënemaatregelen (tegelijk met medicatie)

• Nagels kort knippen, niet bijten
• Handen wasen na toilet, voor eten, na krabben
• Dagelijks verse ondergoed, pyjama, handdoeken (wassen 60°C)
• Beddengoed wassen 60°C, matras afzuigen
• Vloeren/wc's schoonmaken met bleach-oplossing
• Speelgoed wassen/afwassen

Belangrijk

• Maddenwormen gaan niet van huisdieren op mensen over (andere soort)
• Geen schoolverbod nodig na behandeling
• Herinfectie is veelvoorkomend → strikte hygiëne 2-3 weken

Bij aanhoudende klachten na 2 behandelingen: huisarts (andere parasitose, diagnostiek herzien).