Wat is nitrofurantoïne monohydraat?

Nitrofurantoïne monohydraat is een antibioticum op recept dat specifiek wordt ingezet tegen ongecompliceerde urineweginfecties (UWI) veroorzaakt door gevoelige bacteriën, met name Escherichia coli. Het wordt oraal ingenomen en moet met voedsel genomen worden om de opname te verbeteren en maagklachten te verminderen.

Veelvoorkomende bijwerkingen (≥1%)

Bijwerking	Frequentie	Advies
Misselijkheid	~10%	Neem met een maaltijd of cracker; bij aanhoudende klachten arts raadplegen.
Braken	Minder vaak	Idem; bij onmogelijkheid om in te houden: arts.
Hoofdpijn	Algemeen	Meestal mild, tijdelijk; paracetamol mag (geen NSAID's zonder advies).
Duizeligheid	Algemeen	Niet autorijden/machines bedienen als u er last van heeft.
Winderigheid (gas)	~2%	Neem met voedsel; vermijd gasvormende groenten bij overlast.

Zeldzame maar ernstige bijwerkingen

• Allergische reactie: huiduitslag, jeuk, zwelling gezicht/lippen/keel, benauwdheid, hartslagafwijkingen, bewustzijnsverlies. Bel direct 112.
• Levertoxiteit: geelzucht, donkere urine, buikpijn rechtsboven, extreme moeheid. Stop en contacteer arts.
• Longreacties (acuut/chronisch): koorts, hoest, dyspnee, infiltraten op röntgen. Meestal na weken-maanden gebruik.
• Perifere neuropathie: tintelend/gevoelloosheid handen/voeten. Vaker bij nierfalen of langdurig gebruik.
• Hemolytische anemia bij G6PD-deficiëntie: contra-indicatie.

Contra-indicaties & voorzorg

• Nierfalen (eGFR <30–45 mL/min, afhankelijk van richtlijn).
• Zwangerschap: veilig in 2^e en 3^e trimester, niet aan het einde (risico op hemolyse bij pasgeborene).
• Borstvoeding: passeert in melk; voorzichtig bij jonge zuigelingen/G6PD-deficiëntie.
• Ouderen: verhoogd risico op nefro-/neurotoxiciteit; nierfunctie monitoren.

Praktische tips

1. Volledige kuur afmaken (meestal 5–7 dagen), ook als klachten verdwijnen.
2. Drink voldoende vocht (1,5–2 L/dag) om de nieren te spoelen.
3. Vermijd antacida met magnesiumtrisilicaat (vermindert opname).
4. Bewaar op kamertemperatuur, droog, voor kinderen onbereikbaar.

Conclusie

Nitrofurantoïne monohydraat is een effectieve eerste-lijnskeuze voor ongecompliceerde UWI. De meeste bijwerkingen zijn mild en beheersbaar door inname met voedsel. Ernstige reacties zijn zeldzaam maar vereisen direct medisch ingrijpen. Bespreek altijd uw medische voorgeschiedenis en medicatie met de voorschrijvende arts.