Wat is een tremor?
Een beving is een onvrijwillige, ritmische beweging van een lichaamsdeel dat normaal vrijwillig gecontroleerd wordt. >20 vormen (NINDS), handen meest getroffen. Sommige tijdelijk, anderen chronisch/progressief.
Belangrijkste typen
1. Essentiële tremor (meest voorkomend)
- Geen degeneratieve ziekte – geïsoleerd
- Meestal handen; kan hoofd, stem, armen, benen, tong, romp treffen
- Intentietremor: erger bij doelbewuste beweging (schrijven, eten, knopen, grijpen)
- Verergerd door stress, emoties, cafeïne, stimulantia
- Meestal >40 jaar
- ~50% erfelijk (familiale tremor, autosomaal dominant)
- Overige gevallen: oorzaak onbekend
2. Parkinson-tremor
- Eerste symptoom van Parkinson (neurodegeneratief, dopamine-verlies in substantia nigra)
- Rusttremor: ergst in rust, verbetert bij beweging (tegenovergestelde van essentiële)
- Start eenzijdig (1 hand, kaak, voet) → later bilateraal
- Progressief, met stijfheid, bradykinesie, houdingsinstabiliteit
- Behandeling vermindert symptomen, niet ziekteverloop
3. Versterkte fysiologische tremor (metabolisch/medicamenteus)
- Uitgebreide vorm van onzichtbare normale tremor
- Oorzaken: hypoglycemie, hyperthyreoïdie, alcoholontwenning
- Medicijnen: bronchusverwijders (salbutamol), lithium, theofylline, valproaat, metoclopramide, amiodaron, antipsychotica
- Oplosbaar door oorzaak te behandelen / medicijn aan te passen
Andere oorzaken
- Cerebellaire tremor (MS, tumor, CVA, hersenletsel) – intentietremor + ataxie
- Dystonische tremor (bij dystonie)
- Orthostatische tremor (trillen benen bij staan, verdwijnt bij lopen/zitten)
- Psychogene tremor (variabel, afleidbaar, incongruent)
Diagnose
- Anamnese: onset, trigger, progressie, medicijnen, familienaam, alcohol
- Neurologisch onderzoek: rust vs actie, distributie, overige tekenen (rigiditeit, bradykinesie)
- Eventueel: DaTscan (dopaminerge integriteit), EMG, bloed (TSH, glucose, calcium, koper), MRI
- Essentiële tremor = klinische diagnose (uitsluiting)
Behandeling per type
| Type | 1e keus | 2e keus / invasief |
|---|
| Essentiële tremor | Propranolol (β-blokker) of Primidon | Topiramaat, gabapentine, botulinetoxine injecties, DBS (thalamus), gefocuste ultrasoon (thalamotomie) |
| Parkinson | Levodopa/carbidopa, dopamine-agonisten | MAO-B/COMT remmers, DBS (STN/GPi) |
| Versterkte fysiologische | Oorzaak behandelen / medicijn aanpassen | Propranolol symptomatisch |
Wanneer naar de huisarts?
- Nieuwe tremor die niet weggaat
- Tremor die erger wordt of andere delen treft
- Gevolgd door andere symptomen: traagheid, stijfheid, geheugenproblemen, stemverandering, valneiging
- Tremor die dagelijks functioneren belemmert (schrijven, eten, werken)
- Familie met Parkinson/essentiële tremor
Leven met tremor
- Gewichten aan bestek, tegengewichten polsbanden
- Spraakherkenning software, touchscreens vs toetsenbord
- Stressmanagement, cafeïne vermijden, voldoende slaap
- Ondersteuningsgroepen: Essential Tremor Foundation, Parkinson Vereniging
