Wat is de tuberculinetest?

De tuberculinetest (Mantoux-test) is een huidtest om te bepalen of iemand ooit blootgesteld is geweest aan de tuberculosebacterie (Mycobacterium tuberculosis). Er wordt een kleine hoeveelheid gezuiverd eiwitderivaat (PPD) intradermaal geïnjecteerd in de onderarm. Na 48-72 uur wordt de reactie (induratie/hardheid, niet roodheid!) gemeten.

Veelvoorkomende bijwerkingen (meestal mild, tijdelijk)

• Pijn, rode vlek, zwelling op injectieplaats (normale reactie)
• Hoofdpijn, misselijkheid, moeheid
• Lichte koorts, duizeligheid
• Jeuk op de plaats

Deze verschijnen bij een minderheid van de geteste personen en verdwijnen spontaan.

Zeldzame maar ernstige bijwerkingen

• Allergische reactie / anafylaxie: keelzwelling, benauwdheid, huiduitslag, duizeligheid
• Sterke locale reactie: grote zwelling, bolling, ulceratie

Bij verdacht op ernstige reactie: direct arts of 112 bellen.

Belangrijke veiligheidsinformatie

• Zwangerschap/borstvoeding: Test mag wel, maar bespreek met huisarts/gynecoloog. Geen bewijs voor schade aan ongeboren kind.
• Allergieën: Informeer arts voor bekende allergieën (voedsel, medicijnen, latex).
• BCG-vaccinatie: Kan false-positieve reactie geven. Arts weegt dit mee in interpretatie.
• Immuonderdrukking: Kan false-negatief geven (geen reactie ondanks infectie).

Hoe verloopt de test?

1. Intradermale injectie in de onderarm (licht bolletje/zweertje zichtbaar)
2. 48-72 uur later: terug naar arts/consulent voor aflezing
3. Meting van induratie (verharding) in mm, niet roodheid
4. Interpretatie afhankelijk van risicogroep (bijv. >5mm bij HIV, >10mm bij verhoogd risico, >15mm bij laag risico)

Wat de test NIET doet

• ❌ Bepaalt niet of je actieve tuberculose hebt (alleen blootstelling)
• ❌ Vervangt geen thoraxfoto of sputumonderzoek bij verdacht op actieve TB
• ❌ Geen vaccinatie, geen bescherming

Overdosis/onjuiste toediening

Bij verdenking op overdosis of foutieve toediening: contact met vergiftigencentrum (0800-222-1222) en spoedeisende hulp.

De tuberculinetest is een veilige, standaard procedure. Bij correcte interpretatie in combinatie met anamnese en risicofactoren geeft het waardevolle informatie over TB-blootstelling.