Kaarswas, steroïde hormonen, boter – allemaal lipiden. Kleine lipide-monomeren gekoppeld = lipidenpolymeren (grotere, complexe structuren). Lipiden cruciaal voor gezondheid; deel van gezond dieet (raadpleeg diëtist).

Lipiden: water-onoplosbaar, vitaal

Energievoorraad (30-40 dagen zonder voedsel, met water). Vormen celmembranen, isoleren tegen kou, beschermen organen, voorkomen uittrogen huid, betrokken bij hormonale regulatie.

Monomeren & polymeren

Als ketting met kralen: monomeren = kralen, polymeer = ketting. Zetmeel = honderden glucosemonomeren. Lipidenpolymeren = meestal maar een paar monomeren lang (anders dan koolhydraten/aminozuren/nucleïnezuren).

Klassen lipiden

• Steroïden: voorlopers geslachtshormonen, houden membranen vloeibaar.
• Vetten: plantaardig/dierlijk, essentieel in dieet.
• Wassen: beschermende laag (planten, bacteriën, insecten).
• Fosfolipiden: dubbellaag om cellen.

Advies

Vetten zijn essentieel, ondanks slechte reputatie. Beperk tot 20-35% dagcalorieën. Kies gezonde bronnen: noten, vis, avocado, olijfolie. Vermijd verzadigde vetten (boter, rood vlees, volvet zuivel).