Naast honing produceren bijen propolis ('bijenlijm') en koninginnengelei (royal jelly). Apitherapie = therapeutisch gebruik bijenproducten. Historisch: prehistorie tot Egypte/Rome/Grieken (honing als medicijn).

Propolis

• Herkomst: Hars van populier, berk, coniferen → bijen verzamelen op achterpoten.
• Functie bij bijen: Kluizen, scheuren dichten, antimicrobiele schild.
• Samenstelling: Flavonoïden, fenolzuren, terpenen, aminozuren, vitamines.
• Bewijsvoordelen:
  • Antimicrobieel (Staphylococcus, Salmonella, Giardia – lab/dier).
  • Wondgenzing versnellen (dier, mondwonden na extractie).
  • Herpes labialis/genitale: topicale propoliszalf snellere genzing vs placebo (Phytomedicine 2000/2010).
  • Orale hygïene: mondwater 10% extract → minder bacteriën.
  • Vruchtbaarheid: 1 studie 40% meer zwangerschappen (propolis vs placebo) – replicatie nodig.

Koninginnengelei

• Productie: Keelklieren werkbijen → alle larven 3 dagen, koningin levenslang.
• Effect bij bijen: Koningin 40% groter, 40x langer leven.
• Voedingsrijk: B-complex, vit C/D/E, mineralen, enzymen, hormonen, aminozuren.
• Bewijs: Beperkt tot dier/lab. Humane studies klein, slecht ontworpen.

Belangrijke waarschuwingen (NYU Langone)

• Bijenstekallergie: Contra-indicatie voor propolis EN koninginnengelei → anafylaxie, astma.
• Kinderen, zwangere, lever/nierpatiënten: Geen veilige dosering vastgesteld → vermijden.
• Interacties: Mogelijk met bloedverdunners, immuunsuppressiva, chemotherapie.
• Kwaliteit: Alleen gecertificeerde, geteste producten.

Propolis heeft de meest overtuigende bewijslast (antimicrobieel, wondgenzing, herpes). Koninginnengelei is voedingsrijk maar klinisch onbewezen. Beiden: alleen na artsoverleg.