Ciprofloxacine (merknaam Cipro), een fluoroquinolon-antibioticum, bindt in de darmen onlosmakelijk aan twee- en driewaardige kationen, met name calcium (Ca²⁺), maar ook magnesium, aluminium, ijzer, zink. Dit vormt onoplosbare chelaten die de opname van het antibioticum drastisch verminderen – tot 40–90% lagere biobeschikbaarheid. Sojamelk is een verborgen valkuil.

Waarom Sojamelk Riskant is

• Natuurlijke sojabonen bevatten weinig calcium (~25 mg/100g).
• Commerciële sojamelk wordt echter geconserveerd met calcium (meestal calciumcarbonaat of -citraat) tot niveaus vergelijkbaar met koemelk: 200–400 mg per 240 ml glas.
• Veel merken zijn ook verrijkt met ijzer en zink – extra chelatie-riskanten.
• Resultaat: gelijktijdige inname = therapeutisch falen, risico op resistentievorming.

Fluoroquinolonen & Chelatie: Het Mechanisme

Alle fluoroquinolonen (ciprofloxacine, levofloxacine, moxifloxacine, ofloxacine, norfloxacine) hebben een keto-zuur groep op C3 en carbonyl op C4 die sterke chelaten vormen met metalen. De complexen worden niet geabsorbeerd en worden fecaal uitgeplast.

Voedingsmiddelen & Medicijnen te Vermijden Rondom Cipro (± 2–6 uur)

Categorie	Voorbeelden	Wachttijd
Zuivel	Melk, kwark, yoghurt, kaas, room, ijs	Cipro ≥ 2u vóór of ≥ 6u na
Geconserveerde plantaardige melken	Sojamelk, amandelmelk, havermelk, rijstmelk (check label voor Ca/Mg/Fe/Zn)	Zelfde: ≥ 2u vóór / ≥ 6u na
Supplementen	Calcium, magnesium, ijzer, zink, multivitaminen met mineralen	Zelfde
Antacida	Maalox, Rennie, Gaviscon (Al/Mg/Ca), calciumcarbonaat tabletten	Zelfde
Bismut	Pepto-Bismol (bismutsalicylaat)	Zelfde

Bewijs uit Literatuur

• Frost et al. (vroeg '90): Calciumcarbonaat tabletten tegelijk met Cipro → biobeschikbaarheid ↓ 40%.
• Calciumcarbonaat 2u vóór Cipro: weinig effect, MAAR 'calcium blijft lang in GI-trakt beschikbaar voor interactie'.
• Meerdere studies bevestigen: geconserveerde dranken (melk, sojamelk, sinaasappelsap met Ca) tegelijk met Cipro = significante ↓ AUC & Cmax.

Praktische Oplossingen

1. Standaard: Neem Cipro op nüchtere maag met een glas water. Wacht 2 uur voor eten/drinken met mineralen. Of neem Cipro 6 uur na zo'n maaltijd/drank.
2. Alternatief: Zoek ongeconserveerde sojamelk (check ingrediëntenlijst: geen calcium, ijzer, zink toegevoegd). Zeldzaam in supermarkt.
3. Plantenmelk zonder toevoegingen: Zelfgemaakte amandel/haver/notenmelk (wel letten op eigen calciumgehalte noten).
4. Scheiding is sleutel: Plan Cipro-doses vast (bijv. 08:00 & 20:00), maaltijden/melk er tussenin.

Gevolgen van Interactie

• Therapeutisch falen → verlengde ziekte, complicaties.
• Selectiedruk → resistente bacteriën (ook voor andere antibiotica).
• Kosten: herbehandeling, ziekenhuisopname, reserve-antibioticum.

Conclusie

Sojamelk is géén veilige vervanger voor koemelk bij Cipro-gebruik. De verrijking maakt het even riskant. Scheid inname strikt in tijd (± 2–6 uur). Raadpleeg apotheker bij twijfel over specifieke producten.