Chemie vs. fisica

Radon = edel gas (chemisch inert, geen biochemische rol). **Radioactiviteit = fysica**: onstabiele kern → α-straling + radioactief polonium (chemisch reactief in lichaam).

Het 'stille' gevaar

Kleurloos, geurloos, onwaarneembaar. EPA 2003: 21.000 longkankerdodes/jaar VS door radoninhalatie. Geen acute effecten, maar cumulatieve stralingsschade na jaren onbewuste inademing (US Geological Survey). Bron: uranium/radium in bodem/steenwerk → fundament → huis. Ook in diepe putwater.

Longkankerrisico

Alleen roken veroorzaakt meer longkanker (Surgeon General). Mayo Clinic: bekende longkankerfactor. Thuistesten aanbevolen.

EPA-richtlijnen 2009:

• 1,3 pCi/L → 2/1000 longkanker.
• >2 pCi/L → sanering (ventilatie, waterbehandeling, bronverwijdering).
• 4 pCi/L → 7/1000 longkanker (vergelijkbaar autoverkeersdoden).

Maagkanker via drinkwater

Diepe putten doorboren minerale lagen met radon/polonium → waterverontreiniging. Levenslange risicoverhoging maagkanker. ~168 dodes/jaar (EPA schatting). 11% maag, 89% long (door douchen/wassen → radon in lucht).

Oplossingen water

Safe Drinking Water Act 1974 → EPA regels voor radonverwijdering. Point-of-entry (hele huis) of point-of-use (per kraan). Vaatwas/wasmachine onbeschermd zonder extra installatie.