Spironolacton is een kaliumsparend diureticum (aldosteronantagonist) – geregistreerd voor hartfalen, cirrose, nefrotisch syndroom, primair hyperaldosteronisme, hypertensie. **Niet voor gewichtsverlies.** Toch wordt het off-label gebruikt (o.a. PCOS, hirsutisme, acne) en ervaarzen sommige gewichtsverlies. Hier waarom dat *voornamelijk vocht is* en waarom het gevaarlijk is als afvalmiddel.

Hoe spironolacton werkt

• Blokkeert aldosteronreceptor in verzamelbuisjes nieren → ↑ Na⁺/H₂O uitscheiding, ↑ K⁺ retentie.
• ↓ Bloeddruk, ↓ vochtretentie (oedeem, ascites).
• Anti-androgeen effect (androgenreceptor antagonist + ↓ testosteron synthese) → hirsutisme/acne/PCOS verbetering.

Gewichtsverlies = vochtverlies, geen vetverlies

• 1–3 kg in eerste weken = **alleen water** (plasma, interstitieel).
• Geen effect op lipolyse, vetpercentage, basal metabolisme.
• Na stoppen: vocht terug (rebound aldosteron).
• Chronisch gebruik → compensatoire hyperaldosteronisme → effect verdwijnt tenzij dosis ↑ (gevaarlijk).

Ernstige bijwerkingen & risico's

Systeem	Bijwerking	Frequentie
Electrolyten	Hyperkaliëmie (K⁺ > 5,5) → arrythmie, hartstilstand	1–10% (risico ↑ bij nierfalen, ACEi, NSAID)
Endocrien	Gynaecomastie (♂), menstruatiestoornissen, libidoverlies	5–10% (dosisgerelateerd)
GI	Misselijkheid, diarree, gastritis, ulcer, maagbloeding	Algemeen
CNS	Hoofdpijn, duizeligheid, verwarring, agranulocytose (zeldzaam)	Zeldzaam
Nieren/Lever	Nierfalen, leverfalen (idiosynkratisch)	Zeer zeldzaam
Carcinogeniciteit	Ratten: testiscultumoren, hepatocellulair carcinoom (chronisch, hoge dosis)	Mens: onzeker; FDA waarschuwing

Contra-indicaties voor afvaldoeleinden

• Geen oedeem / hartfalen / levercirrose / nefrotisch syndroom / hyperaldosteronisme.
• Nierfunctie afgenomen (eGFR < 45).
• Kalium > 5,0 mmol/L of medicijnen die K⁺ verhogen.
• Zwanger / borstvoeding (cat C/D).
• Addisonziekte.

Echte, duurzame afvallen: de evidence-based weg

1. Licht calorieëntekort (300–500 kcal/dag) via onverwerkt voedsel.
2. Hoog eiwit (1,6–2,2 g/kg) → spierbehoud, satiëteit, thermogenese.
3. Krachttraining 2–3×/week + 150 min cardio → metabolische gezondheid.
4. Slaap 7–9 u, stressmanagement → cortisol/insuline regulatie.
5. Geduld: 0,5–1% lichaamsgewicht/week = 0,5–1 kg vetverlies.

Conclusie: Spironolacton is een **krachtig, risicovol medicijn** voor specifieke indicaties. Als 'afvalpil' is het **onzin (alleen vocht), gevaarlijk (hyperkaliëmie, hormonaal, carcinogen risico) en illegaal (off-label zonder indicatie)**. Kies voor leefstijlverandering – het duurt langer, maar het werkt én het is veilig.