Demodex-mijten (*D. folliculorum*, *D. brevis*) leven in haarzakken en talgklieren van > 90% volwassenen – meestal asymptomatisch. Bij overbevolking of geïmmundeerd: rosacea, blepharitis, periorale dermatitis, acnevormige uitbloei. Bij honden/katten: demodicose (schurft). Hier evidence-based behandelingen per soort.

Mens: gezicht & oogranden

Behandeling	Werking	Schema	Bewijs
Ivermectine crème 1% (Soolantra)	Paralyseren mijt via glutamaat-gegateerde chlorurkanalen	1×/dag, 12–16 weken	RCT's: ↓ mijtentelling 90%, verbetering rosacea
Ivermectine oraal (3 mg tabletten)	Systeemwerkend, bij generaliseerde / oograndbetrokkenheid	200 µg/kg dag 1 & 8, eventueel herhalen	Sterk bewijs (off-label in EU, on-label US)
Metronidazol crème/gel 0,75–1%	Anti-inflammatoir, antimicrobiel, indirekt anti-Demodex	1–2×/dag, 8–12 weken	Eerste keus rosacea, minder direct antimijt
Theeboomolie (TTO) 5% in carrier	Terpinen-4-ol: acaricide, antibacterieel, anti-inflammatoir	1×/dag oogrand (zie onder), gezicht 2×/dag	Kleine RCT's: effectief bij blepharitis / demodex
Permethrine 5% crème (Elimite)	Neurotoxisch voor arthropoden	1×, 8–14 u laten werken, afwassen; herhalen na 1 uke	Effectief, maar irritant gezicht – 2e keus
Duindoornolie (sea buckthorn)	Antioxidant, wondhelend, anekdotisch anti-Demodex	Capsules 500 mg 2×/dag + topisch olie	Geen klinische bewijslast voor mijten

Oograndbehandeling (blepharitis door Demodex)

1. Warme compressen 5 min (vervloeit talg).
2. Oograndreiniging met TTO 5% op wattenstaafje (basis wimpers, niet in oog).
3. Of: specifieke oograndreiniger (Blephaclean, Cliradex – TTO 4%).
4. Dagelijks 2×, 4–6 weken.
5. Controle oogarts na 4 weken.

Hond & Kat: demodicose

• Gelokaliseerd (jonge hond, < 1 jr, < 5 plekken): 90% geneest spontaan. Monitoren.
• Gegeneraliseerd / volwassene / onderliggend (Cushing, hypothyreoidie, immunosuppressie): behandeling nodig.
• Ivermectine oraal (0,3–0,6 mg/kg) – **alleen door dierenarts**, MDR1-mutatie (collie, sheltie, aussie) = fatale neurotoxiciteit. Testen of veilig alternatief (milbemycine, moxidectine).
• Milbemycine oxime (Interceptor) / Moxidectine (Advocate/Simparica Trio) – veilig bij MDR1, maandelijks.
• Amitraz baden (Mitaban) – 2-wekelijks, 4–8 behandelingen, arbeidsintensief, neveneffecten (sedatie, hypothermie). Minder gebruikt.
• Onderliggende ziekte behandelen (schildklier, Cushing) – essentieel voor remissie.
• Controle: diepe schrapingen 4-wekelks → 2 opeenvolgende negatieve = genezen.

Hygiëne & preventie (mens)

• Dagelijks gezichtswassen met milde reiniger (geen zeep).
• Kussenhoesjes 1×/week wassen 60°C.
• Geen deelde make-up / penseel.
• Oogmake-up elke 3 maanden vernieuwen.
• Stressmanagement, voldoende slaap, laag-suiker dieet → sterker immuunsysteem.

Demodex is normaal, niet besmettelijk tussen mensen, en behandelbaar. Begin met zachte reiniging + TTO 5% oogrand / ivernectine crème gezicht. Bij hond/kat: **alleen dierenarts** – MDR1-test is levensreddend.