Collageen is het meest voorkomende eiwit in het menselijk lichaam, aanwezig in vrijwel alle organen en weefsels (vaak in verschillende typen). Het vormt een vezelgaas die structurele stabiliteit geeft. Bekend van huidintegriteit, maar even cruciaal voor botten, kraakbeen, bloedvaten, pezen, ligamenten en orgaanovertrekken.

Structuur en sterkte

Collageenvezels en -netwerken voegen structurele kracht toe. In de huid ≈80% van droog gewicht. Door interactie met zichzelf en andere eiwitten (elastine) ondersteunt het de huid en geeft elasticiteit. In bot: dikke vezels voor kracht; in bloedvaten: fijne netwerken voor filtering.

Typen (minimaal 12, 4 veelvoorkomend)

• Type I: meest voorkomend – huid, botten, bindweefsel
• Type II: kraakbeen
• Type III: wondherstel
• Type IV: basaalmembranen bloedvaten, filtraatie

Moleculaire structuur

Kracht komt door unieke aminozuursequentie: strakke opgewikkelde vezels die interageren met elkaar en andere eiwitten. Aminozuren vereisen enzymatische modificatie (vitamine C-afhankelijk) voor incorporatie in collageen.

Aandoeningen

Mutaties in collageengenen → ziekten met krachtverlies in specifieke weefsels. Voorbeeld: mutatie in botcollageen → osteogenesis imperfecta (botte breken gemakkelijk). Vitamine C-tekort → scheurbuik: verlies huid-/botsterkte, tandverlies, huidverval.

Preventie/oplossing

Collageen gevoelig voor UV-licht, vrije radicalen, glucosemetabolisme, roken → rimpels, verzakte huid. Onderzoek richt zich op stimuleren eigen productie en vervanging (ook voor patiënten met collageenaandoeningen).