De drie hoofdcategorieën hoestmedicijnen

Hoest is een beschermingsreflex. Medicatie kiest u op basis van hoesttype en doel.

1. Antitussiva (hoeststillers)

• Doel: hoestreflex onderdrukken (centraal of perifeer)
• Indicatie: droge, irritatieve, onproductieve hoest die slaap verstoort, pijnlijk is, of uitputting geeft
• Middelen:
  • Codeïne (opioïd, recept, verslavingsrisico, obstipatie, depressie ademhaling)
  • Dextromethorfan (OTC, niet-opioïd, minder bijwerkingen)
  • Pentoxyverine, butamiraat (OTC, perifeer werkzame)
• Let op: niet bij productieve hoest (slijm blijft zitten → infectierisico). Niet bij kinderen <6 jaar (codeïne), <2 jaar (dextromethorfan).

2. Expectorantia (slijmoplossers / secretolytica)

• Doel: slijmproductie stimuleren, viscositeit verlagen → makkelijker afhoesten
• Indicatie: productieve hoest met dikke, vastzittende slijm
• Middelen:
  • Guaifenesine (OTC, meest gebruikt)
  • Ipecacuanha, squill (plantelijk, in siropen)
  • Kruiden: thuyas, ijzerhard, anijs, eucalyptus (ondersteunend)
• Essentieel: veel drinken (water, thee) – zonder vocht werkt het niet.

3. Mucolitica (slijmvervloeiers)

• Doel: chemische structuur van slijm afbreken (disulfidebruggen, DNA) → vloeibaarder
• Indicatie: viscieuze, purulente slijm (COPD, bronchiectasie, CF, acute bronchitis)
• Middelen:
  • Acetylcysteine (ACC): oraal (poeder, tablet, siroop), nebulisatie. Direct mucolytisch + glutathion precursor (antioxidant).
  • Carbocisteine, erdosteine: oraal, mucoregulatorisch (vermindert slijmproductie + viscositeit). Bewijs COPD.
  • Dornase alfa: nebulisatie, breekt DNA (CF, niet-CF bronchiectasie).
  • Ambroxol: stimuleert surfactant, verbetert ciliaire clearance.

Combinatiepreparaten

Veel OTC siropen/tabletten bevatten combinaties (bijv. dextromethorfan + guaifenesine). Risico: onnodige ingrediënten, verkeerde dosering, interacties. Kies gericht: droge hoest → antitussief; productieve hoest → expectorans/mucolyticum. Niet combineren antitussief + expectorans (tegenstrijdig).

Kinderen

• < 2 jaar: geen hoestsiroop (risico's > baten). Zoutwater neusspray, opgewarmd slapen, hydratatie, honing (alleen >1 jaar).
• 2-6 jaar: alleen op artsadvies. Voorkeur: guaifenesine of acetylcysteine (kinderdosering).
• >6 jaar: OTC mogelijk, volg dosering op leeftijd/gewicht.

Niet-medicamenteus (altijd basis)

• Hydratatie (2-3 L/dag)
• Luchtbevochtiging (40-60% RV)
• Roken stoppen / rookvrije omgeving
• Hoofdeind bed verhoogd
• Honing (1-2 el) 's avonds – verbetert hoestfrequentie/ergernis (beter dan placebo, veilig >1 jaar)

Conclusie

Kies medicatie op basis van hoesttype: droge → antitussief (slaap), productieve → expectorans/mucolyticum + drinken. Combinatiepreparaten meestal niet logisch. Kinderen <6 jaar: voorzichtig, arts raadplegen. Hoest >3 weken of rode vlaggen: huisarts.