Artisjok: medicinale geschiedenis
Oude Grieken/Romeinen: spijsvertering. 19e eeuw Franse artsen: lever/galblaas. Actieve stoffen in basale bladeren: cynarine, chlorogeenzuur, luteoline, flavonoïden, cyrnaroside.
Artisjok extract: bewijste effecten
- Cholesterol: significante ↓ totaal & LDL cholesterol (meta-analyses RCTs). Mechanisme: cynarine → bileproductie ↑ → cholesteroluitscheiding ↑, HMG-CoA reductase remming
- Spijsvertering / IBS: verbetert symptomen (opgeblazen, pijn, ongemak) – spasmolytisch, choleretisch
- Antioxidanten: bescherming hepatocyten, lipidperoxidatie ↓
- Hart- en vaatziekten risico ↓ via cholesterol + endothelfunctie
Artisjokdieetpillen: de valkuil
- Marketing: 'vetverbrander', 'eetlustremmer', 'gewichtsverlies'
- Geen bewijs voor gewichtsverlies als monotherapie
- Cholesterolverlaging ≠ gewichtsverlies
- Supplementen niet gereguleerd als medicijnen (kwaliteit, dosering variabel)
Volle artisjok eten: superieur voor gezondheid
- 1 grote artisjok: ~25 kcal, 0g vet, 7g vezels, 425mg kalium, vit C, magnesium, foliumzuur, antioxidanten
- Prebiotische vezels (inuline) → voeden microbiome
- Deel van Mediterraans dieet (bewijs voor CVD preventie)
- Bereiden: stomen/koken, bladeren afschrabben, bodem (hart) eten – met citroen/boter/yoghurtdip
Praktisch advies
- Hoog cholesterol / IBS / dyspepsie: gestandaardiseerd bladextract (320-640 mg 3x/dag, 2,5-5% cynarine) onder arts supervisie
- Gezondheidsoptimalisatie / gewicht: volledige artisjok in dieet
- Contra: galstenen (obstructie risico), allergie Asteraceae, zwangerschap/borstvoeding (onvoldoende data)
- Interacties: bloedverdunners (theoretisch), CYP450 substraten
