Wat is plaque?
Atherosclerotische plaque = opstapeling van LDL-cholesterol, inflammatoire cellen, vezelweefsel, calcium in de intima van arteriën → vernauwing, versteviging, risico op ruptuur → tromboos → hartinfarct/CVA.
Kernstrategieën (AHA/ESC/RIVM Richtlijnen)
1. Roken stoppen – #1 interventie
Direct effect op endotheel, oxidatiestress, trombogene risico. Na 1 jaar: coronair risico -50%.
2. Dieetpatronen met bewijs
- Mediterraans dieet: Olijfolie, noten, vis, groenten, fruit, volkoren, matig wijn. PREDIMED: 30% minder CVO.
- Portfolio dieet: Plantsterolen (2g), vezels (haver, psyllium), soja-eiwit, noten → LDL -30%.
- TLC (Therapeutic Lifestyle Changes): Verzadigd vet <7% kcal, cholesterol <200mg, vezels 10-25g, plantsterolen 2g.
3. Specifieke voedingscomponenten
- Haver (β-glucaan 3g/dag): Bindt gallzouten → LDL↓.
- Vette vis (ω-3 EPA/DHA 1-2g/dag): Triglyceriden↓, anti-inflammatoir, plaque stabilisatie.
- Noten (30g/dag walnoten/amandelen): LDL↓, endotheelfunctie↑.
- Bonen/peulvruchten (4x/wk): Vezels, planteneiwit, lage GI.
- Knoflook (rauw/gefermenteerd/extract): Modest LDL↓, bloeddruk↓, antiplaatjes.
4. Bewegen
- ≥150 min/wk matig intens (wandelen, fietsen, zwemmen) + 2x krachttraining.
- Effect: HDL↑, LDL↓, bloeddruk↓, insulinegevoeligheid↑, collaterale circulatie.
5. Gewicht & alcohol
- BMI 20-25, buikomvang <94 cm (man) / <80 cm (vrouw).
- Alcohol: 0-1 eenheid/dag (vrouw), 0-2 (man); bij hoge TG: 0.
6. Stress & slaap
- Chronische stress → cortisol → inflammatie, plaqueprogressie.
- Mindfulness, CBT, 7-8u slaap.
Medicamenteus (indicated)
- Statines: pleiotrope effecten (plaque stabilisatie, anti-inflammatoir).
- Ezetimibe, PCSK9i bij ontoereikend.
- Bloeddruk <130/80 (hoge risico).
- Antithrombotica enkel secundaire preventie/hoge risico.
Monitoring
- Lipiden 3-6 maandelijks na start/interventie.
- Carotis IMT, coronaire calcium score (CAC) voor risicostratificatie.
Realistische verwachting: Plaque *regressie* is moeilijk; *stabilisatie* en *progressieverzlating* zijn haalbaar en redden levens.
