Wat is cellulitis?
Cellulitis is een acute bacteriële infectie van de diepe dermis en subcutis. Meest voorkomende bacterieën: Streptococcus pyogenes (β-hemolytische streptokokken) en Staphylococcus aureus (waaronder MRSA). Infectie dringt binnen via huidbreuk: wond, scheur, insektenbeet, eczeem, voetschimmel, recente operatiewond.
Symptomen: herken de rode vlaggen
Vroeg
- Lokaal rode, gezwollen, warme, pijnlijke plek
- Scherp begrensd (eerste dagen), later diffuse grenzen
- Lichte koorts mogelijk
Ernstig (zoek direct hulp)
- Snelle uitbreiding (urkjes/lijnen trekken om rand te monitoren)
- Hoge koorts (>38.5°C), rillingen, ziektegevoel
- Rode streken opwaarts (lymfangitis)
- Blaren, bloederig vocht, nekrose (zwart/kruinende huid)
- Cremepijn (pijn buiten proportie), gevoelloosheid
- Verwarring, lage bloeddruk, snelle hartslag (sepsis)
Risicofactoren voor erge loop
- Diabetes mellitus (vooral slecht geregeld)
- Lymfoedeem / veneuze insufficiëntie / chronisch beenoedeem
- Immunosuppressie (medicijnen, HIV, maligniteit)
- Obesitas
- Huidziektes (eczeem, psoriasis)
- IV-drugsgebruik
- Eerdere cellulitis (recidiefrisico ~30%)
Diagnose en behandeling
Huisarts
- Klinische diagnose (geen bloed/beeldvorming routine)
- Eerste keus antibiotica (NL-richtlijn): flucloxacilline 4x500-1000mg iv/orale (MSSA/streptokokken) + eventueel clindamycine bij penicillinallergie of MRSA-verdenking
- Duur: 5-7 dagen (verlengen bij onvoldoende respons)
- Opgeheven liggen, rust, pijnstillers (paracetamol)
- Dagelijkse controle eerste 48-72u: afname roodheid/zwelling/pijn?
Ziekenhuis (iv-antibiotica, monitoring)
- Systemische ziekte (koorts, sepsis)
- Snel progrediërend ondanks orale AB
- Immunosuppressie
- Oog/periorbitaal, perineum, hand
- Necrotiserende fasciitis verdenking → acute chirurgische exploratie
Necrotiserende fasciitis: de 'vleesetende bacterie'
Zeldzaam, levensbedreigend. Bacteriële toxines veroorzaken snelle weefselnecrose. Kenmerken: extreme pijn, crepitatie, haemorrhagische blaren, huidverfarding (rood→paars→zwart), sepsis. Chirurgische debridement + brede iv-antibiotica + ICU-ondersteuning. Amputatie kan levensreddend zijn.
Amputatie: wanneer onvermijdelijk?
- Necrotiserende fasciitis met uitgebreide necrose
- Onbeheersbare sepsis ondanks debridement/AB
- Irreversibele ischemie (vasculaire schade, compartment syndrome)
- MRSA-osteomyelitis niet beheersbaar
Doel: zo min mogelijk weefsel verwijderen, functioneel resultaat maximaliseren. Revalidatie essentieel.
Preventie recidief
- Huidverzorging: hydrateren, eczeem behandelen, voetschimmel behandelen
- Diabetes: voetcontrole, goed glucooseregulatie
- Compressiekousen bij veneuze insufficiëntie/lymfoedeem
- Prophylactische antibiotica (penicilline V 2x/dag) bij ≥2 episodes/jaar – bespreek met huisarts
Conclusie
Cellulitis is goed behandelbaar met tijdige antibiotica. Let op: snelle uitbreiding, hoge koorts, extreme pijn, nekrose = alarmtekens. Vroeg herkennen voorkomt amputatie en redt levens.
