Dopamine (voorloper noradrenaline/adrenaline) reguleert informatiestroom naar frontale kwab, beweging, plezier, motivatie, besluitvorming. Balans is cruciaal: te weinig → Parkinson/ADHD; te veel → manie, psychose, verslaving.

Oorzaken verhoogde dopamine

• Geneesmiddelen: L-DOPA (Parkinson), amfetamines, methylfenidaat.
• Drugs: cocaïne, amfetamines → massive dopamine release → "high".
• Gedrag: risiconemen, gokken, social media, pornografie → dopamine pieken.
• Voeding/supplementen: tyrosine, L-DOPA (mucuna), cafeïne (indirect).
• Slaaptekort & beweging: tijdelijke verhoging.

Complexiteit: beloning vs. verwachting

Dopamine codeert niet alleen plezier, maar beloningsvoorspellingsfout (reward prediction error): meer dopamine als beloning > verwacht, minder als < verwacht. Koppeling aan pijn: dopamine ook vrij bij aversieve stimuli (ISCS).

Obesitas & risicogedrag

Theorie (Brookhaven Lab): lage D2-receptordichtheid → compensatie door meer risico's/voedsel → dopamine ↑ → tijdelijke verlichting. Verslavingsspiraal.

Conclusie

Dopamine is een dubbele zwaard. Gezonde balans via: voldoende slaap, gestructureerde beloningen, vermijding van supersnormale stimuli (high-fat/sugar, drugs, gokken), mindfulness. Medicatie alleen op indicatie.