Koortsblaasjes worden veroorzaakt door herpes simplex virus type 1 (HSV-1). Na primaire infectie blijft het virus latend in de trigeminusganglion. Reactivering (stress, UV, koorts, hormonen, trauma) leidt tot recidief. Gemiddeld 6-12 dagen per episode. Zeer besmettelijk (direct contact, speeksel, besmette voorwerpen).

De 5 stadia (met timelines)

1. Prodromale fase (dag 1-2): tinteling, jeuk, branden, spanning op de lip. Nog zichtbaar. Ideaal moment voor antivirale creme/tablet.
2. Vesikel-fase (dag 2-4): kleine, met helder vocht gevulde blaasjes (geclusterd). Hoogste virusload.
3. Ulcus/weep-fase (dag 4-5): blaasjes barsten open → erosies, serieuze/purulente afscheiding. Meest besmettelijk. Pijnlijk.
4. Korstfase (dag 5-8): uittrogen, korstvorming. Knijp niet af – littekenrisico, secundaire infectie.
5. Genezingsfase (dag 8-14): korst valt af, rode/huidkleurige huid blijft, geen litteken normaal.

Behandeling

• Topicaal antiviraal (aciclovir 5%, penciclovir 1%): 5x/dag, start in prodromale fase. Verkort met ~0,5-1 dag.
• Oraal antiviraal (aciclovir 400mg 5x/dag 5d, valaciclovir 2g 2x/1d, famciclovir 1500mg 1x): effectiever, bij frequente recidieven (>6/jaar) of ernstige episodes. Voorschrift.
• Symptomatisch: koelende elementen (ijszakje in doek), lidocaine/zink/paracetamol crème, pijnstillers (paracetamol/ibuprofen).
• Lysine supplementen: anekdotisch bewijs, veilig om te proberen.

Zelfzorg & preventie verspreiding

• Handen wasen na aanraking blaasje.
• Geen kussen, geen deelen bestek/glazen/lipbalm/handdoeken.
• Zonbescherming (SPF 30+ op lippen) – UV is trigger.
• Stressmanagement, voldoende slaap, gezonde voeding.
• Bij frequenties >6/jaar: profylactief valaciclovir 500mg 1x/dag (voorschrift).

Wanneer direct huisarts/SEH?

• Oogbetrokkenheid (herpes keratitis → blindheidsrisico) – oogpijn, fotofobie, visusdaling.
• Immunocompromitteerd (HIV, chemo, biologica) – disseminatie risico.
• Koorts >38,5°C, sliktmoeilijkheden, dehydratatie.
• Uitgebreide huidbesmetting (eczema herpeticum).
• Nieuwgeborenen (neonataal herpes = levensbedreigend).

Mythbuster: 'Geen blaasje = niet besmettelijk' is onjuist. Asymptomatische virale uitscheiding voorkomt. Maar risico is laagst zonder actieve letsels.