Thoracale percussie (chest physiotherapy, CPT) lost slijm in de longen los zodat het uitgehoest kan worden. Essentieel bij cystische fibrose, bronchiectasieën, longontsteking, COPD, na operaties of bij geïmmobiliseerde patiënten. Kan thuis uitgevoerd worden na instructie.

Benodigdheden

• Stoel zonder rugleuning (of bedrand)
• Dunne handdoek/kleed (nooit op blote huid)
• Kleine emmer/zakje voor slijm
• Handen gevormd als kopje (gevulde hand)

Stappenplan

1. Patiënt rechtop zitten, iets voorovergebogen, hoofd licht nachtelijk (ondersteunt slijmafdrainage via zwaartekracht).
2. Handdoek over rug/borst.
3. Vorm handen als kopje (polsen los, vingers samen).
4. Klop ritmisch op borstkas, alleen over longvelden (tussen sleutelbeen en 6e rib, lateraal van sternum). NIET op: nieren (laagste ribben), sternum, borsten, wervelkolom, vrouwelijke borstweefsel.
5. Kracht: zo zacht als een baby borstelen na voeding – geluid 'klop-klop', geen pijn.
6. Duur: 3-5 minuten per longgebied (rechts/link, boven/midden/onder). Totaal 10-20 min.
7. Laat patiënt hoesten in emmer. Observeer: kleur (wit/geel/groen/bruin/rood), consistentie, geur, bloed.
8. Herhaal 4-6x per dag (elke 4-6 uur) of per arts/fysio.

Na percussie: posturale drainage

Patiënt 10-15 minuten zitten/opgehoogd liggen om slijm te laten zakken en uit te hoesten. Kussens onder hoofd als niet lang kunnen zitten.

Vibratie als aanvulling

Na percussie: platte handen op borstkas, trillen met uitgezette armen tijdens uitademing van patiënt. Verhoogt slijmtransport.

Contra-indicaties & voorzorg

• Onstabiele hemodynamiek, onbehandelde pneumothorax, ribbreuken, verterbrale fracturen, coagulopathie, trombocytopenie (<50.000), recent longoperatie, longembolie, acute myocardinfarct.
• Patiënt rapporten pijn → stoppen, herbeoordelen.

Professioneel vs. thuis

Initiële training door fysio/verpleegkundige. Thuisuitvoering door mantelzorger na competentiecheck. Dagboek bijhouden (tijd, slijmeigenschappen, welzijn).