Wat is cirrose?
Cirrose is de eindstadium van chronische leverziekte: gezond weefsel wordt vervangen door littekenweefsel (fibrose), waardoor de leverstructuur en -functie verloren gaan. De lever kan zich niet meer zelf herstellen. Hoofdoorzaken in Nederland: alcohol, NAFLD/NASH (niet-alcoholische vettlever), hepatitis B/C, auto-immuun, genetisch (Wilson, hemochromatose).
Levensverwachting: het hangt af van stadium en actie
Geen vast aantal jaren. Belangrijkste determinant: gecompenseerd vs. degecompenseerd.
Gecompenseerde cirrose (Child-Pugh A)
- Lever functioneert nog voldoende
- Geen ascites, geen encefalopathie, geen variceale bloeding
- Mediaan overleving: 10-15+ jaar
- Bij alcohol: stoppen kan progressie stoppen/omkeren
- Bij NAFLD: gewichtsverlies 7-10% kan fibrose reduceren
- Hepatitis B/C: antivirale therapie kan fibrose regressie geven
Degecompenseerde cirrose (Child-Pugh B/C)
- Complicaties: ascites, variceale bloeding, hepatische encefalopathie, bacteriële peritonitis, HCC
- Mediaan overleving zonder transplantatie: 1-3 jaar (Child-Pugh B), 3-12 maanden (Child-Pugh C)
- MELD-score (Model for End-Stage Liver Disease) voorspelt 3-maands sterfte; bepaalt transplantatie-urgentie
Factoren die prognose beïnvloeden
| Positief | Negatief |
|---|
| Alcoholastinentie | Voortgezet alcoholgebruik |
| Virale suppressie (hepatitis B/C) | Ongestopt drinken / slechte therapietrouw |
| Gewichtsverlies + beweging (NAFLD) | Obesitas, diabetes, metabolisch syndroom |
| Geen HCC (levercelkanker) | HCC aanwezig |
| Jonge leeftijd, geen comorbiditeit | Oudere leeftijd, hart/long/nierfalen |
| Vroegtijdige transplantatie-evaluatie | Late presentatie |
Transplantatie: de ultieme oplossing
- 1-jaars overleving na transplantatie: ~90%
- 5-jaars: ~75-80%
- Levendegif (gedeeltelijke lever) mogelijk – kortere wachttijd
- Vereist: abstinentie (meestal ≥6 maanden), geen actieve infecties/maligniteit, psychosociale stabiliteit
Monitoring essentieel
- 3-6 maandelijks: leverfunctietesten, AFP (HCC screening), echografie lever
- Endoscopie voor varices (1-3 jaarliks)
- Vaccinaties: hepatitis A/B, pneumokokken, influenza, COVID
- Voeding: voldoende eiwit (1.2-1.5 g/kg), zoutbeperking bij ascites, geen rauwe schaaldieren
Belangrijkste boodschap
Cirrose is niet een doodvonnis. Bij gecompenseerde cirrose en actieve behandeling van de oorzaak + gezonde leefstijl is normale levensverwachting haalbaar. De sleutel: vroeg diagnostiseren, oorzaak behandelen, alcohol stoppen, controleren.
Gezondheid en Ziekte © https://www.gezond.win
