Beide zijn selectieve β₁-blokkers, maar verschillen in farmacokinetiek en geïndiceerde toepassingen. De keuze hangt af van indicatie, comorbiditeit, patiëntpreferentie en kosten.

Vergelijking

Kenmerk	Metoprolol tartraat (instant release)	Metoprolol succinaat (extended release)
Merknamen	Lopressor, Beloc, generiek	Toprol-XL, Beloc ZOK, generiek XL/ER
Vrijgave	Direct, piek na 1-2u, halfwaarde 3-7u	Gecontroleerd, 24u dekkend, halfwaarde 3-7u (maar continue vrijgave)
Doseringsschema	2-3x per dag	1x per dag
Geïndiceerd voor	Hypertensie, angina pectoris, post-MI (vroeg), arritmieën (AF, SVT)	Hypertensie, angina, hartfalen (HFrEF), post-MI (langdurig)
Hartfalen bewijs	Beperkt (MERIT-HF gebruikte succinaat)	Sterk bewijs (MERIT-HF, COPERNICUS, CIBIS-II) – sterftedalend
Dosering hartfalen	Niet geïndiceerd	Start 12,5-25 mg 1x/dag, titreren tot 200 mg/dd (volgens vertrading)
Bijwerkingen	Vermoeidheid, duizeligheid, bradycardie, hypotension, depressie, erectiestoornis, bronchospasme, koude extremiteiten, GI klachten	Vergelijkbaar, maar minder piekgerelateerde bijwerkingen (minder fluctuerende spiegel)
Overdosis risico	Minder gevaarlijk (korte halfwaarde)	Ernstig: 1 extra tablet = 24u overdosis → diepe bradycardie, shock, AV-blok, coma. Strikte opslag/voorschrift.
Kosten	Goedkoper	Duidelijk duurder

Klinische keuzeregels

• Hartfalen (HFrEF): Alleen succinaat (bewijsgebaseerd). Start laag, langzaam titreren.
• Hypertensie/angina zonder HF: Beide mogelijk. Succinaat = 1x/dag comfort, betere 24u dekking, minder piek-dal fluctuaties. Tartraat = goedkoper, flexibeler dosering.
• Acute setting (post-MI ICU, arritmie): Tartraat IV/oraal 2-3x/dag voor snelle titratie.
• Nierfalen: Geen dosisaanpassing nodig (hepatische clearance).
• Leverfalen: Verhoogde biobeschikbaarheid → lagere startdosis.
• Ouderen: Succinaat 1x/dag verbetert aderentie, minder valrisico door orthostatische hypotensie.

Switchen

Tartraat → succinaat: totaal dagdosis tartraat × 1 = startdosis succinaat (bijv. 100 mg tartraat/dd → 100 mg succinaat 1x/dd). Succinaat → tartraat: dagdosis succinaat verdeeld over 2-3 doses. Altijd onder toezicht arts.

Patiëntenadvies

• Niet kauwen/kruisen succinaat tabletten (matrix beschadigd → dose dumping).
• Innemen met/zonder voedel (consistent).
• Niet plots stoppen (rebound tachycardie, hypertensie, ischemie) – afbouwen 1-2 weken.
• Hartslag/bloeddruk dagboekhouden.