Osteoporose, de meest voorkomende degeneratieve botziekte, kenmerkt zich door verminderde botdensiteit en verstoorde botmicroarchitectuur, wat leidt tot verhoogd breukrisico. Wereldwijd treft het 1 op de 3 vrouwen en 1 op de 5 mannen >50 jaar. Het is een 'stille dief' – vaak geen symptomen tot de eerste breuk.

Oorzaken En Risicofactoren

Onbeïnvloedbaar

• Leeftijd (>50 jaar), vrouwelijk geslacht, menopauze (oestrogeendaling)
• Familieanamnese (moeder/broer/zuster met heupbreuk)
• Aziatisch/Kaukaas afkomst, kleine bouw
• Eerdere breuk na 50e (laag-energetisch trauma)

Beïnvloedbaar

• Calcium-/vitamine D-tekort, lage inname melkproducten/groenten
• Sedentaire levensstijl (geen belasting = botafbraak)
• Roken, overmatig alcohol (>2 eenheden/dag)
• Corticosteroïden (>3 maanden, >5mg prednison/dag)
• Eetstoornissen (anorexia), malabsorptie (celiakie, Crohn)
• Vroegtijdige menopauze (<45 jaar), amenorroe

Symptomen (Vaak Pas In Gevorderd Stadium)

• Lengteverlies (>2,5 cm), kyphose ('weverskwab')
• Rugpijn (plotseling = vertebrale compressiebreuk)
• Breuken bij minimale trauma: pols, heup, wervels, schouder

Diagnostiek: DEXA-scan (Gouden Standaard)

T-score vergelijking met jonge volwassenen:

• ≥ -1,0 SD: Normaal
• -1,0 tot -2,5 SD: Osteopenie (voorstadium)
• ≤ -2,5 SD: Osteoporose
• ≤ -2,5 SD + breuk: Schwere osteoporose

FRAX-tool berekent 10-jaars breukrisico (met/zonder DEXA).

Behandeling: Farmacologisch En Niet-Farmacologisch

Basismaatregelen (Voor Iedereen)

• Calcium 1000-1200 mg/dag (dieet + supplement)
• Vitamine D 800-2000 IE/dag (bloedwaarde 75-150 nmol/L)
• Belastingsoefeningen (wandelen, dansen, krachttraining) 3x/week
• Valpreventie: huisveiligheid, gezichtscontrole, hulpmiddelen
• Roken stoppen, alcohol modereren

Medicatie (Bij Verhoogd Risico / Bestaande Osteoporose)

• Bisfosfonaten (alendronaat, risedronaat, zoledronzuur): Eerste keus, remmen botafbraak.
• Denosumab (Prolia®): 6-maandelijkse injectie, alternatief bij nierschade/intolerantie.
• Raloxifeen (Evista®): SERM, alleen ♀ postmenopauzaal, ook beschermt tegen borstkanker.
• Teriparatide / Romosozumab: Botopbouwende middelen (bij zeer hoog risico/breuken ondanks behandeling).
• HRT: Alleen bij klachten menopauze, korte duur, laagste dosis.

Mannen: bisfosfonaten eerste keus. Testosteron bij hypogonadisme.