Bloedtransfusie: niet 'volbloed' maar gerichte componenten

Een donatie wordt gesplitst: elkeen krijgt wat hij nodig heeft. Dit minimaliseert risico's (volume-overload, immuunreacties) en optimaliseert voorraad.

1. Geconcentreerde erythrocyten (rode bloedcellen)

Indicatie: verhoogde zuurstofdraagcapaciteit nodig.

• Acute bloedverlies >30% bloedvolume (traumatologie, chirurgie, postpartaal)
• Symptomatische anemie (Hb <7-8 g/dL, of hoger bij CV-ziekte)
• Chronische anemie alleen bij symptomen (niet op Hb-waarde alleen)
• Coronairlijden met anemie: verbetert myocardiale zuurstofbalans

2. Vers bevroren plasma (VBP / FFP)

Indicatie: vervanging van stollingsfactoren.

• Overdose vitamine K-antagonisten (warfarine) met bloeding / urgentie ingreep
• DIC (gedissemineerde intravasculaire stolling)
• Leverschade met verhoogde PT/APTT en bloeding
• Massieve transfusieprotocol (1:1:1 ratio met erythrocyten/platelets)
• Specifieke factordeficiënties (als geen concentraat beschikbaar)

3. Trombocytenconcentraat

Indicatie: trombocytopenie (<10 x 10⁹/L profylactisch, <20-50 bij koorts/sepsis, <50-100 bij invasieve ingreep/bloeding).

• Chemotherapie-geïnduceerde trombocytopenie
• ITP (alleen bij ernstige bloeding; anders geen transfusie – verhoogt antitrombocytenantilichamen)
• TTP/HUS: gecontra-indiceerd (verergering)
• Medicijngeïnduceerd (heparine → HIT: geen trombocyten; andere: na afzetten)

4. Cryoprecipitaat

Rijk aan fibrinogeen, factor VIII, vWF, factor XIII, fibronectine.

• Hypofibrinogenemie (<1,5 g/L) bij bloeding/DIC/obstetrie
• Von Willebrand ziekte (type 2N, 3) / Hemofilie A (factor VIII) – als geen virus-geïnactiveerd concentraat beschikbaar
• Factor XIII deficiëntie

5. Granulo/cyten (zeldzaam)

Alleen bij diepe neutropenie (<0,5 x 10⁹/L) met levensbedreigende infectie die niet reageert op antibiotica. Risico: alloïmmunisatie, transfusiereacties, CMV-transmissie (bestraald/leukocyte-depleted verplicht).

6. Volbloed: bijna nooit

Alleen bij massive bloedverlies met coagulopathie waar componenten niet beschikbaar zijn, of neonatale wisseltransfusie.

Veiligheidsmaatregelen

• ABO/Rh-compatibiliteit (crossmatch)
• Leukocyten-depletie (standaard in NL: <1x10⁶/unit → minder HLA-alloisoïmmunisatie, CMV, febriele reacties)
• Pathogeenreductie (plasma, trombocyten)
• Hemovigilance: melding reacties (TRIP)