Wat is S. aureus?

Een grampositieve, bolvormige bacterie (coccus) in clusters ('druiventrossen'). 20-40% van volwassenen is drager in de neus (kolonisatie) zonder ziek te zijn. Kan ook op huid, oksel, perineum, vagina leven. Opportunistisch pathogeen: bij kwetsbaarheid (wonden, verlaagde weerstand, inwendige devices) veroorzaakt het infecties.

Herkenning in het lab

• Gramkleuring: paarse bollen in clusters.
• Bloedaagar: grote, gouden gele kolonies met hemolysezone (β-hemolyse).
• Catalase-positief (scheidt van streptokokken).
• Coagulase-positief (vormt stolsel in konijnenplasma) – scheidt van andere stafylokokken.
• Groei aerobic en anaëroob, snel (24u).

Virulentiefactoren

Capsel (antifagocytose), coagulase (fibrine bescherming), hemolysines (cellyse), diverse toxines (enterotoxines → voedselvergiftiging, TSST-1 → toxische shock syndroom, exfoliatine → verbrande-huid-syndroom bij baby's).

Ziektebeeld

• Huid: furunculi, impetigo, carbunculi, wondinfecties.
• Systeem: pneumonie, bacteriëmie, endocarditis, osteomyelitis, septische arthritis.
• Toxine-gemedieerd: voedselvergiftiging (hittebestendige enterotoxines), TSS (tampongebruik), verbrande-huid-syndroom (nieuwgeborenen).

Behandeling & resistentie

MRSA (meticilline-resistente S. aureus) is wereldwijd een probleem. Keuze antibioticum afhankelijk van resistentieprofiel, lokalisatie, ernst: flucloxacilline, clindamycine, vancomycine, linezolide, daptomycine, ceftaroline. Broncontrol (draagplaats saneren, wondverzorging, device-verwijdering) is cruciaal.

Preventie

• Handhygiëne (wassen, alcoholgel).
• Wondverzorging: schoon, bedekt.
• Geen persoonlijke items delen (handdoeken, schermessen).
• In ziekenhuizen: screening en isolatie bij MRSA-dragers.