Wat zijn spierenzyme?

Enzymen die uit beschadigde spiercellen vrijkomen in het bloed. Belangrijkste: CK (creatinekinase) (specifiek voor skeletspier/hart/hersenen), AST & ALT (ook lever). Verhoogde waarden wijzen op spierschade, maar zijn geen diagnose.

Oorzaken van verhoogde spierenzyme

Categorie	Voorbeelden
Spierziektes	Spierdystrofie, myositis (polymyositis, dermatomyositis), rabdomyolyse
Leverziektes	Hepatitis A/B/C, auto-immuun, alcoholisch, cirrose, hemochromatose, leverkanker
Systemische aandoeningen	Hypothyreoidie, coeliakie, CMV, mononucleose (EBV), hartinfarct
Trauma/inspanning	Zware inspanning (marathon), compressie, letsel, operaties
Medicijnen/toxines	Statines, fibraten, corticosteroïden, colchicine, zidovudine, antimalaria, niacine, penicillamine, cocaïne, alcoholmisbruik
Overig	Obesitas, electrolytstoornissen

Interpretatie & vervolg

• CK ≫ ALT/AST → waarschijnlijk skeletspier (rabdomyolyse, myopathie, inspanning)
• ALT/AST ≫ CK → waarschijnlijk lever
• Arts kijkt naar: klinische context, verhouding enzymen, trend, symptomen (spierpijn, zwakte, donkere urine → rabdomyolyse = acute SEH).
• Controle na rust/stoppen verdacht medicijn.
• EMG/biopsie/genetica bij verdenking op primaire spierziekte.

Belangrijk

Verhoogde waarden niet = ziekte. Een marathon kan CK tot 10.000+ oplopen. Altijd klinisch correleren.