Overzicht: de cellulair acteurs van acute en chronische inflammatie

Leukocyten (witte bloedcellen) zijn niet alleen verdedigers tegen pathogenen, maar ook de orkestrators van de ontstekingscascade. Hun interactie bepaalt of inflammatie zich oplost of chronisch wordt.

Neutrofielen: de eerste responders

• Meest abundante leucocyt (50-70%)
• Chemotaxis naar infectieschade (IL-8, LTB4, C5a)
• Fagocytose + oxidative burst (ROS) + NETosis (neutrophil extracellular traps)
• Vrijmaken: proteasen (elastase, MPO), cytokinen (TNF-α, IL-1β), chemokinen → rekruteren monocyten/lympocyten
• Korte levensduur (uren-dagen), apoptose → efferocytose door macrofagen = resolutie

Eosinofielen: parasieten & allergie

• 1-3% van leucocyten, kunnen lokaal ophopen (weefseleosinofilia)
• Major basic protein, ECP, EPO → schade aan helminthen, maar ook aan eigen weefsel (asthma, eosinofiele esofagitis)
• IL-5, IL-4, IL-13 (Th2) driveren differentiatie/activatie
• Interactie met mastcellen/basofielen → allergische cascade
• In astma: eosinofiele airway inflammatie → hyperreactiviteit, remodelering

Basofielen: histamine & heparine

• Zeldzaam (<1%), circulerend
• Hoge-affiniteit IgE-receptoren (FcεRI) → activatie door allergeen-IgE complexen
• Degranulatie: histamine (vasodilatatie, permeabiliteit, zenuwstimulatie), heparine (anticoagulans → bloedstroom naar schade), leukotrienen, cytokinen (IL-4, IL-13)
• Kruciaal in vroege allergische reactie (type I hypersensitiviteit)

Mastcellen: weefselresident, veelzijdig

• Oorsprong: hematopoïetische stamcel → ongerijpt circuleren → differentiatie in weefsels (huid, longen, darmen, hersenen)
• Ook FcεRI → IgE-gemedieerde degranulatie (identiek aan basofielen)
• MAAR ook: activatie door complement (C3a, C5a), TLR-liganden, neuropeptiden (substantie P), fysieke stimuli (hit, kou, trauma)
• Produceren: histamine, heparine, proteasen (tryptase, chymase), cytokinen (TNF-α, IL-6), groeifactoren (VEGF, FGF)
• Centraal in: anafylaxie, astma, urticaria, atopisch eczeem, IBS, auto-immuun (reumatoïde artritis, MS)

Vergelijking basofiel vs mastcel

Kenmerk	Basofiel	Mastcel
Locatie	Circulerend	Weefselresident (grenzen)
Rijping	Volwassen in bloed	Rijpt in weefsel
Activatie	Voornamelijk IgE	IgE + complement + TLR + neuropeptiden + fysiek
Functie	Systemische allergie	Lokale weefselbescherming & -herstel

Klinische relevantie

Doelwitten voor therapie: anti-IgE (omalizumab), anti-IL5 (mepolizumab, benralizumab), anti-IL4Rα (dupilumab), BTK-remmers, mastcelstabilisatoren (cromoglicine). Begrip van deze cellen = sleutel tot gepersonaliseerde anti-inflammatoire therapie.