Antilichamen: sleutel-slot mechanisme

Antilichamen (eiwitten) in plasma herkennen vreemde antigenen. Bij binding wordt cel gemarkeerd voor afbraak. DNA bepaalt eigen antigenen; zwangerschap/bloedtransfusies introduceren vreemde antigenen → nieuwe antilichamen.

Natuurlijke antilichamen (ABO-systeem)

Karl Landsteiner: antilichamen staan tegenover eigen antigenen over:

• Groep A → anti-B in plasma
• Groep B → anti-A
• Groep O → anti-A en anti-B
• Groep AB → geen anti-A of anti-B

Gestimuleerde antilichamen

Zwangerschap: Moeder vormt antilichamen tegen foetale antigenen (meest bekend: anti-D/Rh-factor). Rh-negatieve moeder + Rh-positief kind → anti-D risico. Preventie: Rh Immunoglobuline na 28 weken en bij geboorte. Enig vermijdbaar antilichaam in zwangerschap.

Bloedtransfusie: Blootstelling aan vreemde antigenen → honderden/duizenden mogelijke antilichamen. Landsteiner pionier in plasma-antistofonderzoek.

Overige antilichamen

Niet alleen bloedgroep-gerelateerd: ook tegen virussen, allergenen. Kunstmatig via vaccinaties. Detectie in bloed (bv. HIV-antilichamen) wijst op infectie.