Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) is een functionele spijsverteringsstoornis met buikpijn, ontlastingsverandering (diarree/obstipatie/wisseling), opblazen. Oorzaak onbekend; visceraal hypersensitivity, dysbiose, zenuw-darm-as, stress spelen rol. CAM-therapieën zijn populair, maar bewijslage varieert.
Categorieën CAM voor PDS
1. Somatische Therapiën
- Acupunctuur: RCTs tonen geen significant verschil vs. schijnacupunctuur voor PDS-symptomen/kwaliteit van leven. Sommige patiënten ervaren subjectieve pijnverlichting. Placebo-effect sterk.
- Fysiotherapie – Clear Passage Approach: Handmatige therapie voor abdominale adhesies (waaronder post-operatief, endometriose). >25 yr ontwikkeling. Kan helpen bij PDS/SIBO/chronische bekkenpijn door adhesies los te maken. Specialistische training vereist.
2. Mind-Body Therapiën (Sterkste Bewijslage)
- Cognitieve Gedragstherapie (CGT): Herstructurering catastroferende gedachten, gedragsexperimenten, ontspanning. Effectief voor PDS-symptomen & kwaliteit van leven.
- Hypnotherapie (Gut-Directed Hypnotherapy): Goudstandaard CAM voor PDS. Olafur Palsson protocol (UNC): 7–12 sessies, suggesties voor darmafsluiting, normalisatie motiliteit, viscerale hypoalgesie. RCTs tonen 70–80% responder rate, duurzaam effect (1–5 yr follow-up).
- Multicomponent Psychotherapie / Dynamische Psychotherapie: Ook positieve resultaten in kleinere studies.
- Meditatie / Yoga / Tai Chi: Geen directe PDS-RCT's, maar stressreductie → verbeterde symptomen (secundair). Aanbevolen als adjunct.
3. Kruiden- & Dieetsupplementen
Uitdagingen: Meerdere ingrediënten, onbekende actieve stoffen, gebrek aan standaardisatie, kwaliteitsschommelingen, medicijninteracties.
| Product | Werking | Bewijs PDS |
|---|
| Beano (α-galactosidase) | Breekt oligossachariden (bonen, kool, volkoren) af → minder gas | Moderat voor gas/opblazen |
| α-Amylase supplementen | Ondersteunt koolhydraatverteering | Beperkt bewijs PDS |
| Iberogast (STW 5, 9 kruiden) | Prokinetisch, spasmolytisch, anti-inflammatoir, zuurregulerend | Goed: RCTs tonen verbetering PDS-symptomen vs placebo |
| Lactase (Lactaid, enz.) | Verteert lactose | Effectief bij lactose-intolerantie (comorbiditeit PDS) |
| Pepermuntolie (enterisch gecoat) | Spasmolytisch (Ca²⁺ kanaal), analgetisch, antimicrobieel | Sterk: RCTs voor PDS (pijn, opblazen). IBGard® = gevalideerd supplement. |
4. Probiotica
- Levende micro-organismen die bij adequate dosis gezondheidseffect geven.
- Mechanismen: stabiliseren motiliteit, verbeteren barrière (leaky gut), antimicrobieel, immuunmodulatie, anti-inflammatoir, pathogenen blokkeren.
- Stammen met bewijs PDS:
- Lactobacillus spp. (GG in Culturelle®, plantarum 299v)
- Bifidobacterium spp. (infantis 35624 in Align®, lactis DN-173010 in Activia®, Bifidus Regularis)
- Multistam: VSL#3 (hoge dosis, 8 stammen)
- Saccharomyces boulardii (gist, Florastor®) – bij antibiotica/diarree.
Advies: Kies getest product met stamnummer, neem ≥ 4 weken per fabrikantdosis, evalueer effect/bijwerkingen.
5. SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth)
- Vaak geassocieerd met PDS (tot 60–80% overlap).
- Diagnose: glucose/lactulose ademtest.
- Behandeling: Rifaximine (antibioticum), elementair dieet, kruiden (berberine, oregano-olie, allicine – alleen onder begeleiding), prokinetica.
- Allison Siebecker (ND) – leidende bron voor SIBO-diagnose/behandeling.
Conclusie & Praktisch Advies
- Basis: Dieet (laag-FODMAP onder diëtist), stressmanagement, beweging, slaaphygiëne.
- Eerste keus CAM: Pepermuntolie (enterisch) + Gut-directed Hypnotherapie (sterkste bewijs).
- Probiotica: Specifieke stam, 4–8 weken proef.
- Iberogast: Goed geteste kruidencombi.
- Altijd: Informeer huisarts/MDL over supplementen (interacties!). Geen zelfmedicatie bij alarmklachten (gewichtsverlies, bloed, koorts, anemie).
