Muggen, knutten, vliegen – ze kunnen een zomeravond verpesten. DEET-werkmiddelen zijn effectief, maar niet iedereen wil chemicaliën op de huid. Natuurlijke, zelfgemaakte alternatieven kunnen goed werken – mits je de juiste ingrediënten en frequentie kiest. Hier bewijzen, recepten en preventie.

Bewijzengebaseerde natuurlijke werkmiddelen (topicaal)

Vanille (1 el op 250 ml water) – anekdotisch, veilig voor gezicht/oogrand.

Ingrediënt	Concentratie	Beschermingstijd	Opmerking
Citriodiol (citroeneucalyptusolie, PMD)	20–30%	4–6 uur	Enig natuurlijk middel met CDC/EPA erkenning. Niet < 3 jr.
Geraniol / citronellol / linalool	10–20%	2–4 uur	In veel natuurlijke sprays (Parakito, Anti-Insect Natural).
Lavendel, pepermunt, dennen, theeboom	5–10% in carrier	1–2 uur	Korter werkend, vaker aanbrengen.

Zelfgemaakte recepten (sprayfles 100 ml)

1. Basisformule: 5 ml (1 el) etherische olie-mix + 5 ml alcohol (vodka) / hamamelis + 90 ml water. Schud voor elk gebruik.
2. Mix 'Woods': 20 dr citronella + 15 dr lavendel + 10 dr pepermunt + 5 dr theeboom.
3. Mix 'Fresh': 20 dr geranium + 15 dr citronella + 10 dr lemongras + 5 dr ceder.
4. Baby/kindervriendelijk (≥ 6 mnd): 10 dr lavendel + 5 dr camomille Romaans in 100 ml hamamelis/water (geen alcohol).

UK-recept (Dettol + babyolie) – let op

4 el babyolie + 1 el Dettol (chloroxylenol 4,8%). **Waarschuwing:** Dettol is *niet* goedgekeurd als insectenwerend, kan huidirritatie geven, niet bij kinderen < 2 jr, niet in gezicht. Liever gecertificeerde natuurlijke sprays kopen.

Preventie in huis & tuin (bronbestrijding = effectiefst)

1. Geen stilstaand water: bloempotten, goten, banden, speelgoed, regentonnen → leegmaken 1×/week. Larven ontwikkelen in 5–7 dagen.
2. Vochtige grond / bladmest: opharken, zand/mengsel toevoegen.
3. Compostbak: goed afdekken, ver van zitplaats.
4. Verlichting: sodium-damp / LED warm wit (3000K) – trekt minder muggen dan wit/blauw LED.
5. Gazon/shrubs: kort Houden, muggen rusten in schaduw.
6. Muggenlamper / CO₂-val (bijv. Biogents) – effectief voor lokale populatie.

Kleding & gedrag

• Lichte kleuren, lange mouwen/broeken, dichtgeweven stof.
• Permethrine-behandelde kleding (NoBuzz, Insect Shield) – wasbestendig tot 70 wasbeurten.
• Vermijd peakactiviteit muggen: schemering (19–22u).

Na stek: jeukverlichting

• Koelen (ijspak/koude doek) – vermindert histaminereactie.
• Hydrocortison 1% creme (max 2×/dag, 1 week).
• Antihistamine (cetirizine 10 mg) bij veel steken/sterke reactie.
• Niet krassen – infectierisico (impétigo).

Natuurlijke middelen werken, maar **korter en minder betrouwbaar** dan DEET/icaridine/picaridine (20–30%). In risicogebieden (malaria, dengue, zika): **altijd gecertificeerd middelen**. Thuis in NL: natuurlijk prima, gecombineerd met bronbestrijding.