Hoe ontstaat verzwakking?

Atherosclerose: LDL-cholesterol oxideert in de intima → schuimcellen → plaque → verdikking, versteviging, uitzakking (aneurysma). Risico: roken, alcohol, overgewicht, hoog cholesterol, hypertensie, diabetes, moving.

Evidence-based interventies

1. Dieet (TLC / Mediterranean / Portfolio)

• Veel: Haver (β-glucaan 3g/dag → LDL↓), noten (walnoten, amandelen), bonen, vruchten (appel, sinaasappel, pruimen), groenten, vette vis (ω-3), olijfolie.
• Beperken: Verzadigd vet <7% energie (rood vlees, volvet zuivel, frituur, verwerkt vlees).
• Vermijden: Transvetten (deels gehydrateerde oliën), toegevoegde suikers, overmatig zout (<5g/dag).
• Alcohol: Max 1 eenheid/dag (vrouw), 2 (man); liever 0.

2. Bewegen

• ≥150 min/wk matig (wandelen, fietsen) OF 75 min intens.
• Krachttraining 2x/wk.
• Effect: HDL↑, LDL↓, bloeddruk↓, endotheelfunctie↑, collaterale vaatvorming.

3. Roken stoppen

Enkele meest effectieve maatregel: endotheelschade herstelt, oxidatiestress daalt, HDL stijgt. Na 1 jaar: coronair risico gehalveerd.

4. Supplementen (ondersteunend, geen vervanging)

• Knoflookextract (geïstandardiseerd op allicine): 600-1200 mg/dag → modest LDL↓, bloeddruk↓, plakketremming.
• Plantsterolen/stanolen: 2g/dag (geversterkt margarine/drink) → LDL 7-10%↓.
• Ω-3 (EPA/DHA): 1-2 g/dag bij hoge triglyceriden.
• CoQ10: Bij statine-gebruik (mitochondriale ondersteuning).

5. Medicamenteus (indicated)

• Statines (eerste keus LDL↓ 30-50%).
• Ezetimibe, PCSK9-remmers bij ontoereikend effect/intolerantie.
• Bloeddrukverlagers (ACEi/ARB, Ca-antagonist, thiazide).
• Antithrombotica (aspirine) enkel bij secundaire preventie/hoge risico.

Monitoring

• Lipidenprofiel, HbA1c, bloeddruk, nierfunctie, leverenzymen 3-6 maandelijks.
• Carotis-IMT, calcium-score CT, aorta-echo bij indicatie.

Kernboodschap: Leefstijl is fundament; medicatie aanvullend. Start vandaag met één concrete verandering (wandelen, extra groente, rookstop).