Buikchirurgie (voor darmkanker, obstructie, diverticulitis, IBD) draagt risico's op postoperatieve complicaties. De drie meest klinisch relevante zijn paralytische ileus, anastomoselek en gastro-intestinale bloeding.

1. Paralytische ileus

Definitie: Tijdelijke verlies van peristaltiek (golfvormige samentrekkingen) na operatie, met dilatatie van de dunne dikke darm. Normaal herstelt peristaltiek na 24-72 uur.

Oorzaken

• Opiaten (verlagen peristaltiek) – meest frequente causa.
• Elektrolytstoornissen (hypokaliëmie, hyponatriëmie, hypomagnesiëmie).
• Metabole stoornissen (acidose, uremie).
• Infectie/sepsis, peritonitis.
• Neurologisch: ruggenmergletsel, manipulaties.

Behandeling

Nil per os, nasogastrale sondageverwijdering, IV vloeistoffen/elektrolyten, mobilisatie, opiate-beperking, eventueel prokinetica (metoclopramide, erythromycine). Meestal zelflimiterend.

2. Anastomoselek

Definitie: Scheuring van de gehechte uiteinden na resectie, met lekkage van darminhoud in buikholte → peritonitis, sepsis.

Risicofactoren

• Lage anastomose (rectosigmoïd, < 7 cm van anus) – slechtere vascularisatie.
• Obesitas (BMI >30).
• Corticosteroïden/immuunsuppressiva (vertragde wondheling).
• Mannelijk geslacht, roken, diabetes, hypoalbuminemie.
• Intra-operatieve bloeding, lange operatieduur.

Detectie & behandeling

CT-scan met rectaal contrast (goudstandaard). Behandeling: antibiotica, percutane draina, eventueel heroperatie met stoma-anleg (Hartmann-procedure).

3. Gastro-intestinale bloeding (stress-ulcus)

Oorzaak: Stress-gerelateerde slijmvliesbeschadiging (Curling/Cushing ulcera) door splanchnische vasoconstrictie, verhoogde zuursecreatie, gebrek aan voeding. Incidentie <5%.

Behandeling

• Protonpompremmers (IV pantoprazol) profylactisch bij hoogrisicopatiënten (beademing, coagulopathie, sepsis).
• Bij actieve bloeding: endoscopische therapie (adrenaline-injectie, clips, thermocoagulatie).
• Transfusie bij hemodynamische instabiliteit. Heroperatie zelden nodig.

Preventie & vroegtijdige herkenning

• ERAS-protocollen (Enhanced Recovery After Surgery): vroege mobilisatie, vroege orale voeding, multimodale pijnbestrijding (minder opiaten), euvolemie, normoglycemie.
• Dagelijkse klinische evaluatie: buikpijn, koorts, leukocytose, afwezige darmgeluiden, stoma-output.
• Laag drempel voor beeldvorming (CT) bij klinische verdacht.

Snelle herkenning en adequaat beheer van deze complicaties verbetert morbiditeit, mortaliteit en lengte van verblijf significant.