Wat is diastolische bloeddruk?

De **diastolische bloeddruk (DBP)** is de druk in de slagaders tijdens diastole (hartontspanning/vulling). Het is het **lagere getal** (bijv. 80 in 120/80 mmHg).

• Optimaal: <80 mmHg
• Normaal: 80-84 mmHg
• Hoog-normaal: 85-89 mmHg
• Hypertensie graad 1: 90-99 mmHg
• Graad 2: 100-109 mmHg
• Graad 3: ≥110 mmHg

Geïsoleerde diastolische hypertensie (IDH: DBP ≥90, SBP <140) komt voor bij jongere volwassenen, geassocieerd met verhoogde perifeer weerstand, insulinereistentie, obesiteit, alcohol. Risico op CV-gebeurtenissen verhoogd, maar minder dan systolische hypertensie.

6 Krachtige leefstijlinterventies (bewijsgebaseerd)

1. DASH-dieet / Mediterraans dieet (sterkste bewijs)

• Effect: 8-14 mmHg ↓ SBP, 4-7 mmHg ↓ DBP.
• Kern: 8-10 porties groenten/fruit/dag, volkoren, noten, zaden, peulvruchten, laagvet zuivel, vis, olijfolie. Laag in verzadigd vet, cholesterol, rood vlees, zoetstof.
• Specifiek voor DBP: Hoge inname **kalium** (groenten, fruit, aardappelen, bonen, zuivel) → natriumexcretie, vaatontspanning. **Magnesium** (noten, zaden, volkoren, groene bladgroenten) → endotheliale functie. **Calcium** (laagvet zuivel) → vloeistofbalans.
• Vitamine C: RCT's tonen 500 mg/dag → modest DBP-verlaging (oxidatieve stress reductie, NO-beschikbaarheid).

2. Natriuminname < 1500 mg/dag (≈ 3,75 g zout)

• Gemiddelde inname NL/BE: 8-10 g zout/dag → **verdubbelen van aanbevolen**.
• Zoutgevoeligheid neemt toe met leeftijd, obesiteit, diabetes, zwarte afkomst.
• Praktisch: zelf koken, geen zoutbijter, kruiden/knoflook/citroen, etiketten checken (<0,3g zout/100g = laag), kant-en-klaar/minimum verwerken.

3. Aerobe beweging: 150 min/week matig OF 75 min intensief

• Effect: 4-9 mmHg ↓ SBP, 3-5 mmHg ↓ DBP.
• Mechanisme: Verbeterde endotheliale functie, verlaagde sympathieke activiteit, verlaagde perifeere weerstand, gewichtsverlies, verbeterde insulinegevoeligheid.
• Type: Wandelen, fietsen, zwemmen, crosstrainer, roeien. Intensiteit: "praten kan, zingen niet" (Borg 12-14).
• Consistentie > intensiteit. Dagelijks 30 min beter dan 2x 75 min.

4. Gewichtsverlies bij overgewicht (BMI ≥25)

• Elke **1 kg gewichtsverlies ≈ 1 mmHg ↓ SBP & DBP**.
• Buikvet (visceraal vet) is metabool actief: produceert cytokines, angiotensinegen, leptin → verhoogde BP.
• Doel: 5-10% gewichtsverlies (bij 100kg = 5-10kg) → klinisch relevant.
• Aanpak: calorie restrictie (500 kcal/dag tekort) + beweging + gedragsverandering.

5. Alcoholbeperking & stoppen met roken

• Alcohol: >2 eenheden/dag (mannen) / >1 (vrouwen) → dose-afhankelijke BP stijging. Reductie → 2-4 mmHg ↓.
• Roken: Elke sigaret → acute BP stijging 10-20 mmHg (nicotine → sympathiek). Chronisch: vaatstijfheid, atherosclerose. Stoppen = grootste CV risicoreductie.

6. Stressmanagement & slaapoptimalisatie

• Chronische stress → HPA-as + sympathiek → verhoogde DBP.
• Technieken met bewijs: Transcendentale Meditatie, mindfulness (MBSR), ademhalingsoefeningen (langzame diepe ademhaling 6/min), yoga, biofeedback.
• Slaap: <6 uur → verhoogd hypertensierisico. OSA (obstructieve slaapapnee) → secundaire hypertensie (CPAP verlaagt BP 2-5 mmHg). Screenen op snurken, dagtijdse slaperigheid, apneuën.

Supplementen met bewijs (additioneel, niet vervangend)

Supplement	Dosis	Effect op DBP	Opmerking
Magnesium (citraat/glycinaat/bisglycinaat)	300-400 mg/dag	2-4 mmHg ↓	Veel tekort. Ook spierontspanning, slaap.
Knoflookgeconcentreerd (geageerd, allicine-standaard)	600-1200 mg/dag	4-8 mmHg ↓ (bij hypertensie)	Interactie met bloedverdunners. Proef 12 weken.
CoQ10 (ubiquinol)	100-200 mg/dag	3-4 mmHg ↓	Veel gebruikt bij statijnen. Goed verdraagd.
Omega-3 (EPA/DHA)	1-2 g/dag	1-2 mmHg ↓	Anti-inflammatoir, triglyceriden ↓.

Wanneer medicatie nodig is?

• DBP ≥90 mmHg ondanks 3-6 maanden leefstijlinterventie.
• DBP ≥100 mmHg (graad 2) → direct medicatie + leefstijl.
• Hoge CV-risico (diabetes, nierschade, CVD, >65j) → lagere drempel.
• Eerste keus: **ACE-remmer/ARB + calciumantagonist** (vasodilatatie, perifeer weerstand ↓). Thiazide/thiazide-achtig (chlortalidon) als 3e.
• Bètablokkers: niet 1e keus voor hypertensie alleen (minder effectief DBP, meer bijwerkingen), wel bij angina/na infarct/HFrEF.