Wat gebeurt er zonder behandeling?

HIV (Human Immunodeficiency Virus) vernietigt CD4+ T-lymfocyten, de 'hoofdofficieren' van het immuunsysteem. Zonder antiretrovirale therapie (ART) daalt het CD4-aantal progressief. De ziekte evolueert van HIV-infectie → AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome), gedefinieerd door CD4 <200/µL of een AIDS-definierende ziekte.

Tijdslijn zonder behandeling (gemiddeld)

• Acute HIV-infectie: 2-4 weken na besmetting (mono-achtig syndroom).
• Clinical latentie: 5-10 jaar (asymptomatisch, maar virus repliceert actief).
• Symptomatische HIV: terugkerende infecties, gewichtsverlies, koorts, diarree.
• AIDS: CD4 <200 of opportunistische infectie/kanker. Overleving zonder ART: 1-3 jaar.

Opportunistische infecties (OI's) bij onbehandeld HIV/AIDS

Infectie	Kenmerken	CD4 drempel
Pneumocystis jirovecii pneumonie (PCP)	Subacute dyspnoe, droge hoest, koorts. Dodelijk onbehandeld.	<200
Toxoplasmose encefalitis	Hoofdpijn, verwardheid, focale neurologische deficit, aanval. Ringvormige herden op MRI.	<100
Cytomegalovirus (CMV) retinitis	Vliegen, lichtflitsen, velddefecten → blindheid. Ook colitis, pneumonitis.	<50
Mycobacterium avium complex (MAC)	Koorts, nachtzweten, gewichtsverlies, diarree, anemie. Verspreide infectie.	<50
Cryptococcale meningitis	Hoofdpijn, koorts, meningeale irritatie, verwardheid. India-ink prep Liquor.	<100
Tuberculose (TB)	Long / extrapulmonaal. Versneld door HIV. Multidrug resistentie risico.	Alle stadia
Candida (sopro / oesofagitis)	Witte plakken mond/keel, pijnlijk slikken. Vroeg teken immuundaling.	<300
Herpes simplex / Varicella zoster (gordelroos)	Ernstige, uitgebreide, chronische ulceraties. Zenuwpijn.	<300
Progressieve multifocale leukoencefalopathie (PML)	JC-virus. Demyelinisatie. Neurologisch achteruitgaan. Dodelijk.	<100

HIV-gerelateerde kankers (AIDS-definierend)

• Kaposi-sarcroom (HHV-8): paarsrode hud/nodulen, lymfoedeem, long/botten betrokkenheid.
• Non-Hodgkin lymfoom (EBV-gerelateerd): agressief, extranodaal.
• Baarmoederhalskanker (HPV): hogere incidentie, sneller progressief.

Waarom ART (antiretrovirale therapie) cruciaal is

• Onderdrukt virale load <detectiegrens (<50 copies/mL) → immuunsysteem herstelt (CD4 stijgt).
• Voorkomt OI's, kankers, overdracht (U=U: Undetectable = Untransmittable).
• Levensverwachting bij vroege start ART ≈ bevolking.
• Moderne regimens: 1 tablet/dag, weinig bijwerkingen, hoge genetische barrière.

Barrières voor behandeling & oplossingen

• Kosten/verzekering: In NL volledig vergoed (basispakket). Ongeverifieerd? Hiv-focuscentrum / GGD.
• Stigma/shame: Anonieme zorg, peer support (Hiv Vereniging, Soa Aids Nederland).
• Zijwerkingen: Moderne ART veel minder. Switch mogelijk. Meld bij arts.
• Adherantie: Dagelijks inname cruciaal. Hulpmiddelen: pilbox, app, vaste routine.

Testen: De sleutel

Vroeg testen = vroeg behandelen = gezond leven. Gratis, anoniem bij GGD, huisarts, testlab, thuiszelftest (alleen CE-gemarkeerd). Na risicocontact: test na 6 weken (vensterperiode 4e generatie test), herhaal na 3 mnd.

HIV is een beheersbare chronische ziekte. Onbehandeld is het dodelijk. Kies voor leven: test, behandel, leef.