Decompensatie = verlies van de capaciteit om te functioneren op het normale niveau door overbelasting van copingmechanismen. Het is een noodsituatie die professionele hulp vereist.

Kernsignaleren

• Niet meer kunnen werken/studeren/huishouden.
• Vernachting persoonlijke hygiëne (wassen, kleren).
• Sociale isolatie, contactvermijding.
• Slaapstoornissen (slaaploosheid of hypersomnie).
• Concentratieproblemen, besluiteloosheid.
• Emotionele labiliteit: tranen, irritatie, apathie.
• Psychotische symptomen: wahnideeën, hallucinaties (bij schizofrenie/bipolaire).

Onderliggende oorzaken

• Chronische stress zonder herstel (burn-out).
• Ernestige depressie (major depressive disorder).
• Angststoornissen (paniek, PTSD, GAD).
• Schizofrenie / bipolaire stoornis – stoppen medicatie = grote risico.
• Persoonlijkheidsstoornissen (borderline, antisociale) onder stress.
• Medische oorzaken: schildklier, vitamine tekorten, neurologisch, middelengebruik.

Speciaal: jongeren

Regression (kindelijk gedrag, inbedplassen), schoolweigering, agressie, zelfbeschadiging. Kan manipulatief zijn, maar ook echte crisis. Altijd serieus nemen.

Actie

1. Direct huisarts / crisislijn (0800-0113 / 113 Zelfmoordpreventie).
2. Verwijzing naar psychiater/psycholoog/FACT-team.
3. Medicatieherziening (antidepressiva, antipsychotica, humeurstabilisatoren).
4. Psychotherapie (CBT, EMDR, schema therapy).
5. Ondersteuning netwerk (gezin, vrienden, mantelzorg).

Decompensatie is teken van overbelasting, niet zwakte. Herstel is mogelijk met juiste hulp.