Staphylococcus aureus is een commensaal bacterie (neus, huid) die bij inwendring (wond, catheter, implant) infecties veroorzaakt: folliculitis, furunculose, abces, cellulitis, septic arthritis, endocarditis, bacteriëmie. Antibiotica zijn standaard, maar bij milde, gelokaliseerde vormen (kleine abces, folliculitis) kan conservatief beleid voldoende zijn – altijd in overleg met arts.

Conservatief beleid (alleen bij kleine, ongecompliceerde abces/folliculitis)

1. Arts raadplegen – bevestig diagnose, bespreek afzien van antibiotica.
2. Incisie & drainage (I&D): Goudstandaard voor abces. Arts voert uit onder steriele omstandigheden, lokaal anesthetisch. Pus kultuur voor resistentieprofiel.
3. Warme compressen: 15-20 min, 3-4x/dag → bevordert spontane drainage, verhoogt doorbloeding.
4. Wondverzorging: Steriele gazen, dagelijks veranderen, vochtig-houdend verband (hydrogel, hydrocolloid, alginate). Geen waterstofperoxide/jodium op granulerend weefsel.
5. Hygiëne: Handen wassen, eigen handdoeken, wassen 60°C, desinfecteren oppervlakken (chloor/alcohol), geen delen razoren/handdoeken.
6. Decolonisatie (recidieven): Mupirocine 2% neus 2x/dag 5-7 dagen + chlorhexidine 4% lichaamswassen 5-14 dagen. Gezinsleden meebehandelen.

Wanneer antibiotica wel nodig zijn

• Celulitis / diepe infectie / systemische tekens (koorts, CRP↑, leucocyten↑)
• Immunosuppressie, diabetes, vasculaire insufficiëntie, kunstmatige kleppen/prothesen
• Abces > 5 cm, niet drainbaar, kritieke lokalisatie (gezicht, perineum, hand)
• MRSA (methicilline-resistente S. aureus) – keuze antibiotica op basis van resistentieprofiel (clindamycine, doxycycline, TMP-SMX, linezolide, vancocmycine IV).
• Recidiverend ondanks I&D + hygiëne + decolonisatie.

Laboratoriumtest voor gerichte therapie

Kweken + antibiogram van pus/weefsel → weet welk antibiotica werkt → voorkomt resistentieselectie en falende therapie. Vraag arts om kweek bij elke abcesdrainage.

Huishoudelijke desinfectie

• Oppervlakken: chloor 0,1% (1:100 huishoudbleek 4-5%) of alcohol 70%, contacttijd ≥1 min.
• Wassen: 60°C + droger ≥30 min.
• Handhygiëne: alcoholgel 60-85% ethanol/isopropanol.

Waarschuwing

Zelf incideren/uitknijpen → verspreiding, diepere infectie, septicemie. Altijd arts laten beoordelen. MRSA-dragerschap is geen indicatie voor behandeling zonder infectie.