Verhoogde leverenzymen zijn een laboratoriumafwijking, geen ziekte. Ze duiden op hepatocelulaire schade (ALT, AST), cholestase (GGT, ALP) of gemengde patronen. De interpretatie vereist context: patiëntkenmerken, medicatie, alcohol, comorbiditeiten, trend.

Belangrijkste enzymen en hun betekenis

Diagnostische aanpak (stapsgewijs)

1. Herhaal meting (labfout, acute factoren).
2. Anamnese: alcohol, medicatie (paracetamol, statines, antibiotica, NSAID's, kruiden), supplementen, reizen, seksueel risico, IV-drugs.
3. Fysiek: hepatomegalie, splenomegalie, ascites, spiders naevi, palmar erythema, icterus.
4. Bloed: virale serologie (HAV/HBV/HCV), auto-immuun (ANA, ASMA, LKM, IgG), ferritine/transferrine (hemochromatose), ceruloplasmine (Wilson), α1-antitrypsine, TSH, CK (spierschade).
5. Imaging: echografie lever (steatose, cirrhose, tumoren, galwegen), eventueel elastografie (FibroScan) voor fibrose-stadiëring.
6. Leverbiopsie: bij onduidelijke etiologie, auto-immuun, onbekende fibrosegraad.

Behandeling gericht op oorzaak

• Alcohol: absolute abstinentie, eventueel baclofen/acamprosaat/naltrexon, thiamine.
• NAFLD/NASH: 7-10% gewichtsverlies, Mediterraans dieet, beweging, diabetescontrole, vitamine E (800 IE/dag bij biopsy-proven NASH zonder diabetes).
• Virale hepatitis: HBV: nucleos(t)ide-analoog (entecavir/tenofovir). HCV: DAA's (glecaprevir/pibrentasvir, sofosbuvir/velpatasvir) → >95% SVR.
• Auto-immuun hepatitis: prednison + azathioprine.
• Medicamenteus: verantwoordelijke agent stoppen/vervangen.
• Obstructie: ERCP (stenose, stenen, tumor), chirurgie.

Symptomatische behandeling bij cirrhose

• Diuretica (spironolacton ± furosemide) voor ascites/oedeem.
• Lactulose/rifaximine voor hepatische encephalopathie.
• Bètablokkers (propranolol/carvedilol) voor variceaal bloedingsprofylaxe.
• Geen paracetamol >2g/dag, geen NSAID's.

Verwijscriteria hepatoloog

ALT/AST >3x ULN persisterend, onbekende oorzaak, cirrhoseverdacht, HCC-screening, transplantatie-evaluatie.