Cysteïne en cystine zijn nauw verwante zwavelhoudende aminozuren die in een dynamisch evenwicht staan. Cysteïne is de vrije vorm; cystine ontstaat wanneer twee cysteïnemoleculen via een disulfidebrug aan elkaar binden. Het lichaam kan cystine terug splitsen in cysteïne en vice versa, afhankelijk van de behoeften.

Biosynthese en metabolisme

Cysteïne wordt geproduceerd uit de essentiële aminozuur methioninee, een proces dat vitamines B6 en B12 vereist. Cysteïne dient vervolgens als voorloper voor twee cruciale stoffen: glutathione (het belangrijkste intracellulaire antioxidant) en taurine (betrokken bij zenuwfunctie, galvorming en meer). Cystine speelt een structurele rol in eiwitten: de disulfidebruggen stabiliseren de driedimensionale vorm van veel eiwitten. Daarnaast is cystine nodig voor de metabolisering van vitamine B6.

Unieke gezondheidsvoordelen

• Cysteïne (vaak als N-acetylcysteïne/NAC supplement): ontgift paracetamol (acetaminofen) bij overdosis, verhoogt glutathionespiegels, versterkt immuniteit, reguleert genexpressie en ondersteunt ontgifting. NAC kan misselijkheid, braken en diarree geven en wisselwerken met medicijnen – raadpleeg uw arts.
• Cystine: dierstudies suggereren dat cystine de activiteit van enzymen verhoogt die vetten uit het bloed clearen, wat potentiël gunstig is voor lipometabolisme. Humane data ontbreken nog.

Voedingsbronnen en supplementatie

Rijke bronnen van cysteïne/cystine: vlees, vis, gevogelte, eieren, zuivel, graanproducten, soja, bonen, noten. Gezonde volwassenen produceren voldoende zelf. Bij zuigelingen, ouderen of malabsorptie kan supplementatie (meestal NAC) nuttig zijn. Cystine als los supplement is zeldzaam. Let op: andere cysteïne-vormen kunnen in hoge doses giftig zijn.