Anatomie en mechanisme
Pezzen verbinden spieren met bot. In de nek: pezen van m. sternocleidomastoideus, m. trapezius, m. levator scapulae, m. splenius, m. semispinalis, en de diepe nekpezen. Een scheuring (gedeeltelijk of volledig) ontstaat door acute overbelasting (whiplash, val, zware tillen, sport) of chronische degeneratie (leeftijd, slechte houding, roken, diabetes, corticosteroïden, hypothyreoïdie, jicht). Bloedgroep O: lichte verhoogde risico (literatuur).
Symptomen
- Plotselinge scherpe pijn, vaak met 'knap' of 'kraak' gevoel
- Beperkte nekbewegelijkheid (rotatie, flexie, extensie, laterale flexie)
- Lokale drukpijn, zwelling, hematoma (blauwe plek)
- Uitstraling naar schouder, arm, tussen schouderbladen
- Spierverharding, triggerpoints
- Hoofdpijn (cervicogeen)
- Bij zenuwcompressie: radiculopathie (pijn, tinteling, krachtverlies arm/hand)
Diagnose
- Klinisch: anamnese, inspectie, palpatie, bewegelijkheid, neurologisch onderzoek arm
- Beeldvorming: röntgen (botpathologie uitsluiten), MRI (zachte weefels: pees, schijf, zenuw, ligament), echo (dynamisch, peesstructuur)
- Differentiaal: whiplash (WAD), cervicale discushernia, facetarthrose, spierspanning, fibromyalgie
Behandeling
Conservatief (meeste gevallen)
- Fase 1 (0-2 weken): relatieve rust, zachte collier (max 1-2 weken, niet continu), kou (acute), pijnstilling (paracetamol ± NSAID), fysiotherapie: passieve mobilisatie, triggerpointbehandeling, TENS
- Fase 2 (2-6 weken): actieve mobilisatie, houdingcorrectie, scapulastabilisatie, isometrische nekspieroefeningen → progressieve weerstand
- Fase 3 (6-12 weken): functioneel herstel, sport-specifiek, preventie recidief
Invasief
- Corticosteroïde-injectie (epiduraal, facet, triggerpoint) – tijdelijke verlichting
- PRP (plaatjesrijk plasma) – emerging evidence voor peesheling
- Chirurgie: alleen bij complete scheuring met functieverlies, zenuwcompressie, of faalde conservatieve therapie >6 maanden. Repositionering/augmentatie/transfer.
Hersteltijd
- Gedeeltelijke zerring: 4-8 weken
- Complete scheuring (conservatief): 3-6 maanden
- Post-operatief: 4-6 maanden tot sport
Waarschuwing
Pijn in arm, tinteling, gevoelloosheid, krachtverlies = zenuwcompressie → direct neurologisch/neurochirurgisch advies. Niet 'uitwachten'.
Preventie
- Ergonomisch werkplek (monitorhoogte, stoel, documentenhouder)
- Regelmatige pauzes, strekpauzes
- Nek-/schouderoefeningen 2-3x/week
- Goede kussen (cervicaal, hoogte aangepast aan slaaphouding)
- Roken stoppen (beïnvloedt collageensynthese)
- Stressmanagement (kaak/nekspanning)
