Wat is rode gistrijst (RGR)?

Rijst gefermenteerd met Monascus purpureus gist. Bevat monacolines, waarvan monacoline K chemisch identiek is aan lovastatine (statine). Traditioneel Chinees geneesmiddel & kleurstof. Nu supplement voor cholesterolverlaging.

Bewijs & dosering

• Klinische studies: 600 mg 2-4x/dag (totaal 1,2-2,4 g/dag) monacoline K ~10 mg/dag equivalent
• Effect: LDL-verlaging 15-30%, vergelijkbaar met lage-middelmatige dosis statines
• Probleem: supplementen zijn niet gestandaardiseerd. Monacoline K inhoud varieert 0-10+ mg/capsule. Sommige producten citrinine (mycotoxine, niertoxisch).
• FDA (VS): producten met >traces monacoline K = ongoedgekeurd geneesmiddel → van markt gehaald. In NL/EU: supplementenregelgeving (geen farmacopeiakwaliteit verplicht).

Co-enzyme Q10: waarom toevoegen?

Statines blokkeren HMG-CoA reductase → ↓ mevalonaat → ↓ CoQ10 (essentieel voor mitochondriale energieproductie, antioxidans). Kan spierpijn (myalgie), vermoeidheid, cardiovasculaire risico verhogen. RGR heeft hetzelfde mechanisme → CoQ10 supplementatie (100-200 mg/dag) raadzaam, vooral bij spierklachten.

Bijwerkingen (vergelijkbaar met statines)

• Spierpijn, spierzwakte, CK-verhoging, rabdomyolyse (zeldzaam)
• GI: maagpijn, dyspepsie, diarree
• Lever: transaminasen verhoging, hepatotoxiciteit (casusrapporten)
• Perifere neuropathie, duizeligheid
• Nierschade door rabdomyolyse / citrinine

Contra-indicaties & interacties

• Zwangerschap/borstvoeding: verboden (teratogeen risico statines)
• Actieve leverziekte, onverklaarde transaminasen verhoging >3x ULN
• Nierfalen (eGFR <30): voorzichtig
• Interacties: CYP3A4 inhibitoren (azolen, macroliden, HIV-protease remmers, grapefruit) → ↑ monacoline K niveaus → toxiciteit. CYP3A4 inducers (rifampicine, Johanneswortel) → ↓ effect.
• Combinatie met statines / fibraten / ezetimibe / niacine → ↑ spier/lever risico
• Warfarine: verhoogde INR gerapporteerd

Kwaliteit kiezen: wat te zoeken

• Gestandaardiseerd op monacoline K inhoud (bijv. 5 mg/capsule)
• Citrinine-vrij getest (HPLC)
• GMP / ISO geproduceerd
• Derde-partij getest (NSF, USP, ConsumerLab)
• Apotheker/huisarts raadplegen voor merkadvies

Conclusie

RGR kan effectief LDL verlagen, maar is geen vrijblijvend supplement. Het is een lage-dosis statine met onzekere dosering en kwaliteit. Alleen onder toezicht van huisarts, met lever/spier monitoring, CoQ10, en kwaliteitsproduct. Niet bij zwangerschap, lever/nierfalen, statine-intolerantie (dan ezetimibe/PCSK9-i/bempedoic acid).