Streptococcus pyogenes (β-hemolytische streptokokken groep A) = veelvoorkomende humane pathogeen. Historisch: puerperale koorts (levensbedreigend na bevalling) tot Ignaz Semmelweis handhygiëne introduceerde. Nu: dagelijkse infecties door artsen behandeld.

Morfologie & groeivoorwaarden

• Microscopisch: bolvormig (coccus), kettingvormig.
• Gramkleuring: paars (Gram-positief).
• Op schapenbloedagar: doorschijnende kolonie met hemolysezone (specifieke enzymen).
• Facultatieve anaëroob: groeit met/zonder zuurstof. Verhoogd CO2 stimuleert groei.

Virulentiefactoren

• Capsule: voorkomt fagocytose (witte bloedcellen).
• Celwandeiwitten: hechten aan epitheelecellen → ziekteproductie.
• Enzymen: weefselvernietiging en spreiding.
• Toxines: van milde uitslag tot multi-organfalen.

Ziekten

• Faryngitis (keelontsteking): meest voorkomend. Schoolkinderen, winter/lente. Onbehandeld → reumatische koorts (zeldzaam).
• Huidinfecties: impetigo (korstachtige letsel mond), cellulitis (na wond/brandwond, spreiding diepe weefsels).
• Ernstig/levensbedreigend: necrotiserende fasciitis (vleesetende bacteriën), toxisch shocksyndroom, roodvonk (sepsis), longontsteking. Jim Henson (Muppets) overleden aan S. pyogenes infectie.

Behandeling

Penicilline = eerste keus. Penicilline-allergie → erythromycine.