Oorsprong en principes

Het ketogeen dieet (zeer laag koolhydraat, hoog vet, gematigd eiwit) werd in 1924 door Otto Warburg ontdekt als behandeling voor epilepsie. Na de introductie van anticonvulsiva verviel het in onbruik, maar keerde terug voor therapieresistente epilepsie. Recentelijk wordt het onderzocht als adjunctieve therapie bij kanker, met name hersentumoren.

Hoe werkt ketose?

Door koolhydraten streng te beperken (<20-50 g/dag) schakelt de hersenen over van glucose naar ketonlichamen (vetafbraakproducten) als brandstof. Dit verhoogt het aantal mitochondriën in hersencellen, stabiliseert neuronen en vermindert epileptische activiteit.

Werking tegen kankercellen

Normale hersencellen kunnen ketonlichamen prima verbranden. Kankercellen missen de enzymen om ketonen te metaboliseren en zijn afhankelijk van glucose (suiker). Een ketogeen dieet ontneemt ze deze brandstof, waardoor groei wordt geremd of tumoren zelfs krimpen. Eiwitten en koolhydraten kunnen beide omgezet worden tot glucose; vet alleen in minimaal mate (via glycerol).

Klinische resultaten (Würzburg, 2007)

In een eerste menselijke studie bij vergevorderde kankerpatiënten: van de vijf patiënten die het dieet volhielden, toonden alle positieve resultaten (stabilisatie of Krimping van tumoren). Andere patiënten stopten door de strenge beperkingen (geen zoet). Het Würzburg-ziekenhuis adviseert het dieet nog steeds bij vergevorderde kanker.

Nuances en risico's

• Het dieet vereist strikte medische begeleiding (diëtist, oncoloog).
• Langetermijneffecten en optimale samenstelling zijn nog onbekend.
• Niet geschikt voor iedereen (bijv. lever/nierfalen, ondervoeding).
• Een gemodificeerd Atkins-dieet (minder streng) kan ook effectief zijn bij aanvallen.

Conclusie

Belovend als complementaire therapie, geen vervanging van standaardbehandeling. Meer grootschalige RCT's zijn nodig voordat het standaard wordt.