De hartcyclus in drie fasen

Depolarisatie (samentrekking) → Refractaire periode (rust) → Repolarisatie (herladen). De rustfase is cruciaal voor celulaire herstel.

Gepolariseerde myocardcel: klaar voor actie

Hartcellen (myocardcellen) hebben kanalen voor natrium (Na⁺), kalium (K⁺) en calcium (Ca²⁺). In rust: Na⁺ buiten, K⁺ en Ca²⁺ binnen. De cel is volledig opgeladen (gepolariseerd) en heeft potentieel voor een actiepotentiaal (slag).

Depolarisatie: de slag

Bij een signaal wisselen ionen van plaats via hun kanalen: Na⁺ stroomt naar binnen, K⁺/Ca²⁺ naar buiten. Op ECG: grote QRS-piek (ventrikels samentrekken) gevolgd door kleinere T-golf (start refractaire periode).

Refractaire periode: twee delen

• Absoluut refractair: direct na QRS tot midden T-golf. Cellen kunnen niet activeren, ongeacht stimulus.
• Relatief refractair: laatste deel T-golf. Na⁺/K⁺-kanalen openen, ionen bewegen weer. Een sterke stimulus kan een afwijkende samentrekking veroorzaken (cel nog niet volledig hersteld).

Repolarisatie: herstel

Ionen keren terug naar rustpositie: Na⁺ naar buiten, K⁺/Ca²⁺ naar binnen. Kanalen sluiten. Cel is weer gepolariseerd en klaar voor de volgende cyclus.

Deze nauwkeurige ionenbalans en timing zorgen voor een geregeld, effectief kloppend hart.