Wat Is Sensorische Verwerkingsstoornis (SPD)?

Hersenen verwerken sensorische input (aanraking, smaak, geur, gezicht, gehoor, proprioceptie, vestibulair, interoceptie) anders. Resultaat: overgevoeligheid (avoidance) of ondergevoeligheid (seeking). Bij eten: textuur, temperatuur, kleur, geur, smaak, geluid (kauwen), druk in mond.

Veelvoorkomende Eetuitdagingen

• Textuuraversie: weigert klonterig, glad, knapperig, vezelig, mengvormen (yoghurt met stukjes).
• Kleur/geur gevoeligheid: alleen beige/blanke voedsel (witte pasta, brood, kaas), weigert groen/rood/sterke geur.
• Temperatuur vastgelopen: alleen koud OF alleen warm.
• Orale motorische moeilijkheden: kauwen, slikken, tongbeweging niet geautomatiseerd → vermijdt vlees, rauwe groente.
• Angst/controle: nieuw voedsel = angst → weigering, meltdowns.

Voedingsstrategieën Die Werken

1. Energie In Balans Brengen (Sensorische Dieet)

• Voor maaltijd: zware werk (duwen, trekken, dragen, klimmen, trampoline, veeggen) → reguleert zenuwstelsel, verhoogt tolerantie.
• Oraal input: kauwtoebehoren (chewy tubes), dikke smoothie met rietje, kauwgom (ouder), ijskoud water → organiseert mond.
• Gewichtsdeken / gewichtsvest tijdens eten (diepe druk = kalmerend).

2. Voedsel Aanpassen Aan Sensorisch Profiel

Profiel	Voedselkeuzes	Vermijden
Overgevoelig (avoider)	Glad, voorspelbaar: purees, yoghurt, pudding, soep, bananen, avocado, gehakt, zachte pasta	Knapperig, mengtexturen, sterke smaken, heet/koud extremes
Ondergevoelig (seeker)	Knapperig, zout/zuur/pittig, koud/heet contrast: raw carrot, apple, pretzels, vriesvruchten, kruidige dips	Saai, glad, eentonig
Gemengd	Combinatie: knapperige topping op gladde basis (granola op yoghurt, noten in soep)	Extremen van beide kanten

3. Expositie Zonder Druk (Division of Responsibility - Ellyn Satter)

• Ouder bepaalt: wat, wanneer, waar.
• Kind bepaalt: hoe veel, of wel/niet.
• Nieuw voedsel: 15-20 herhaalde blootstellingen (zien, ruiken, aanraken, likken, hapje) zonder dwang.
• "Food chaining": bridge van acceptaat voedsel → nieuw voedsel via kleine stappen (bv. aardappelpuree → zoete aardappelpuree → geroosterde zoete aardappel → wortelpuree).

4. Omgeving Optimaliseren

• Rustig, voorspelbaar, geen schermen, vast zitplaats.
• Gebruik visuële schema's (first-then bord), timer.
• Laat kind meekoken, wassen, snijden (veilige messen) → eigenaarschap, desensitisatie.

5. Supplementatie & Medisch

• Multivitamine/mineraal (kauwbaar/vloeibaar) als dieet zeer beperkt.
• IJzer, zink, vit D, B12, omega-3 vaak laag bij picky eaters.
• Controleer: reflux, allergieën, orale motorische vertraging, tongband (ankyloglossia), GI problemen.
• Voedingsdeskundige / speech-language pathologist (SLP) met SOS/feeding therapy training.

Belangrijk: Geen "Picky Eater" Maar Sensorisch Verschil

SPD is geen kieskeurigheid. Het is een neurologische verschil in verwerking. Straf, beloning, dwang verergeren angst. Geduld, respect voor grenzen, professionele begeleiding (OT/SLP feeding specialist) = weg naar verbetering.