Erythemateuze gastritis is een ontsteking van de maagslijmvlies (mucosa) gekenmerkt door duidelijke roodheid (erytheem) door verwijde bloedvaten. Het is een endoscopische bevinding, geen afzonderlijke ziekte, maar een reactie van de maag op irritatie, infectie of auto-immuunprocessen. Kan acuut (plotselings, korte duur) of chronisch (maanden-jaren) zijn.
Oorzaken en Typen
- Acute gastritis: Alcohol, NSAID's (ibuprofen, diclofenac, aspirine), corticosteroïden, chemotherapie, straling, stress (zweerstress), voedselvergiftiging, bacteriële/virale infecties, zuur/alkali inname.
- Chronische gastritis:
- Type A: Auto-immuun (antistoffen tegen pariëtale cellen, intrinsiek factor → pernicieuze anemie, B12-gebrek).
- Type B: Helicobacter pylori infectie (meest voorkomend, >50% wereldbevolking). Veroorzaakt chronische inflammatie, kan leiden tot atrofie, metaplasie, dysplasie, maagkanker.
- Type C: Chemisch (biliaire reflux, NSAID's, alcohol).
- Overige: Crohn's ziekte, sarcoïdose, eosinofiele gastritis, CMV/HIV bij geïmmunde gedepremeren.
Symptomen
Vaak aspecifiek; sommige patiënten zijn asymptomatisch.
- Epigastriale pijn/branding (vaak na eten, soms verlicht door eten)
- Misselijkheid, braken (soms met bloed/koffiebonenmateriaal)
- Opgeblazen gevoel, vroege verzadiging
- Anorexie, gewichtsverlies
- Diarree (bij H. pylori of bile reflux)
- Koorts (bij acute infectieuze gastritis)
- Bloeding: melena (teerstoel), hematemesis, occult bloedverlies → anemie
Diagnostiek
- Gastroskopie (endoscopie): Goudstandaard. Directe visuele beoordeling: erytheem, erosies, bloedingen, atrofie. Biopsieën voor histologie (H. pylori, atrofie, metaplasie, dysplasie, maligniteit).
- H. pylori detectie: Ureumademtest (C13/C14), stolfantistof (HPSA), serologie (alleen screening), PCR op biopsie.
- Beeldvorming: Echo, CT, MRI – minder specifiek voor slijmvlies, wel voor complicaties (perforatie, abscess, tumor).
- Bloedonderzoek: Hb, MCV (B12/foliumzuur), CRP, lever/functies, calcium, gastrine (bij atrofie/auto-immuun).
Behandeling
- Oorzaakgerichte:
- H. pylori: Eradicatietherapie (PPI + 2 antibiotica, 14 dagen, bv. amoxicilline + clarithromycine of metronidazol). Controle ureumademtest na 4-6 weken.
- NSAID's/alcohol/irritanten: stoppen of minimaliseren. PPI profilaxis bij noodzakelijk NSAID-gebruik.
- Auto-immuun: B12-injecties levenslang, follow-up endoscopie (dysplasie/kankerrisico).
- Biliaire reflux: Ursodeoxycholzuur, prokinetica, soms chirurgie.
- Symptomatisch / Beschermend:
- PPI (omeprazol, pantoprazol, esomeprazol) 4-8 weken: verlaagt zuur, herstelt slijmvlies.
- H2-antagonisten (famotidine), antacida (alginaten) voor acuut verlichting.
- Sucralfaat (beschermende laag op erosies).
- Prokinetica (domperidon) bij vertraagde maagleegwording/reflux.
- Dieetadvies: Kleine maaltijden, vermijd alcohol, koffie, thee, cola, scharp, zuur, vet, gerookt/vorgevlees, chocolade, munt, citrus, tomaten. Rookstop.
- Leefstijl: Stressmanagement, gewichtsnormalisatie, hoofd verhoogd slapen, niet liggen na eten.
Complicaties en Follow-up
- Maagzweer (peptische ulcus), perforatie, bloeding.
- Atrrofische gastritis → intestinale metaplasie → dysplasie → adenocarcinoma (Correa cascade). Surveillance endoscopie (OLGA/OLGIM stadiering) elke 1-3 jaar.
- Pernicieuze anemie (auto-immuun type).
Bij alarm symptomatik (gewichtsverlies, dysfagie, braken, bloeding, anemie, familiereis maagkanker, leeftijd >60 jr): direct endoscopie.
